Dünya misafirhane, insan ise bir yolcudur. Bu yolculukta hakikati arayan insanın amacı ise Allah rızasıdır. Varmak istediği yer ise mutluluk yurdudur, cennettir. Ama menziline varması için yapması gereken şeyler var. Yürümesi gereken yol ve aşması gereken yokuşlar, geçmesi gereken geçitler var. Bu engellerden birisi belki de en önemlisi bağımlılıktır.
Bağımlılık nedir? Bağımlılık kavramının içine ideolojik ve ahlaki sapmalar, cinsel tatmine ilişkin davranışlar, kumar oynama, video oyunları, alışveriş çılgınlığı, şehvetle yaşama hastalığı ve internet kullanımı gibi pek çok davranış girse de akla ilk olarak alkol, uyuşturucu madde bağımlılığı ve zararlı alışkanlıklar gelmektedir.
Alkol ve zararlı maddelere bağımlı olmaktan kurtulmanın en etkili birinci yolu Allah'a inanmak, bağlanmak ve imanın gereğini yerine getirmektir. İnsan fıtraten bir şeye bağlanma ihtiyacı ile doğar. İnsan anlamsız bir boşluk hissine maruz kaldığında bir şeye sığınma ihtiyacı duyar, çare arar. Eğer devasını zararlı maddelerde ararsa netice hüsran olur. Çünkü zararlı maddeler deva olmaz aksine dert ve hastalığa neden olur. Unutulmamalıdır ki alkol ve benzeri uyuşturuculara bağımlılık “ben”in özgürlüğünü ortadan kaldırır. Akli ve zihinsel melekeleri işlevsiz hale getirir. Ancak kişi şifasını Allah'a gönülden bağlanmada ararsa bütün melekeleri aktif hale gelir. İradesini ve yeteneklerini özgürce kullanır. İşte gerçek hürriyet, Allah'a imanla ve gerçek huzur O’na bağlanma ile gelir. Allah'a (cc) gönülden bağlananlar ile ilgili ise Kitabımız Kur'an şu tespitte bulunur: "Bunlar, (Allah’a ve Resûlün’e) inanan ve Allah’ı anarak iç huzurları tatmin olanlardır. Dikkat edin! Kalpler ancak Allah’ı anarak tatmin olur” (Ra'd 28). Bu ayetin verdiği mesajdan net bir şekilde anlaşılmaktadır ki Allah'ı zikir ve manevi pratikler (tövbe, salih amel, şükür, sabır, güzel ahlak vs.) iç huzuru sağlamakta, kişinin moral motivasyonunu diri tutmakta ve hayata tutunmasına ve pozitif bakmasına yardımcı olmakta; bağımlılık sebebiyle huzurunu kaybeden dezavantajlı kişilerin psikolojik olarak iyi olmasına katkıda bulunmaktadır. Neticede bağımlılığın sebep olacağı pek çok olumsuzluklardan da korunmuş olmaktadır. Tatmini ve teselliyi alkol ve uyuşturucularda arama illeti olan madde bağımlılığı ise bireylerin depresyona girmesine, demoralize olmasına ve yaşama tutunmasına engel olmaktadır. Sonuçları da ağır olmaktadır. Şiddete yönelmesine, kendisine, ailesine ve etrafına zarar vermesine hatta mallara ve canlara kastetmesine, emniyet ve asayişin bozulmasına kapı açmaktadır.
Şu bir gerçek ki insan helal olanı seçerse günah yükünden kurtulur yükü hafifler, rahatlar ve sükûnet bulur; haram olanı tercih ederse, zararlı maddelere ve uyuşturuculara bağımlı hale gelirse yükü ağırlaşır ve bu yükün altından kalkamaz ve çıkmaza girer. Allah Kur'an'da bu hakikati şöyle ifade eder: "Allah sizden (haramı yasaklayıp helal olanı mübah kılarak yükünüzü) hafifletmek ister; çünkü insan zayıf yaratılmıştır" (Nisa 28). Şu halde dinî vazifeler birer yük değildir; tam aksine insanın dünya ve âhiret hayatında yükünü hafifleten terbiye metotlarıdır.
Bağımlılıktan kurtulmanın diğer yolu ise iyi bir aile ortamında bulunmaktır. Ailede meydana gelen iletişim sorunları, sevgi eksikliği, ölüm, boşanma, ana-babanın ayrı yaşaması, baskıcı terbiye yolları, aile bireylerinin birbirinden kopuk yaşaması ve benzeri durumlar kişiyi zararlı ve uyuşturucu maddelere yönelmesine ve bağımlı olmasına neden olabilmektedir. Sevgi ve şefkat ortamında yetişen, sağlıklı iletişimin sağlandığı bir ailede büyüyen bireyler ise zararlı maddelere ihtiyaç duymayacaktır.. Bu yönüyle aile adeta şefkat ve merhamet ocağı ve kötü alışkanlıklara karşı etkili bir kalkan olmaktadır. Kur’an, ailede meveddet ve merhametin oluşmasının Allah’ın varlığının bir delili olduğunu ifade ediyor. Bunun neticesi aile bireylerinde huzur şeklinde tecelli etmektedir..
Ezcümle, Allah'a inanma ve bağlanma, dine ve maneviyata yönelme, iman ve salih amelin gölgesinde yaşama, helal- haram sınırlarına riayet etme, huzurlu bir ailede ve ortamda yetişme gibi hususlar bireylerin alkole, uyuşturucu maddelere ve zararlı alışkanlıklara bağımlı olmaktan kurtulmasına ve neticede dünya ve ahiret saadetine ulaşmasına vesile olmaktadır. Yaşam kalitesinin yükseldiği, depresyon ve kaygının azaldığı, can ve mal kayıplarının düştüğü ve her türlü bağımlılıktan azade bir gelecek duası ile sağlıcakla kalın. Allah’a emanet olun.
Emrullah SEVGİ
Vaiz
