Samsun’un bugünkü kent dokusunun şekillenmesinde büyük rol oynayan olaylardan biri, 3 Ağustos 1869’da yaşanan Büyük Samsun Yangını oldu. Kent merkezinde başlayan ve kısa sürede geniş bir alana yayılan alevler; yüzlerce evi, iş yerini, hanı ve ibadethaneyi kullanılamaz hale getirdi. Büyük yıkımın ardından Samsun yalnızca yeniden inşa edilmedi, aynı zamanda daha planlı bir şehir yapısına geçiş sürecine girdi. 1869 yangını, bu yönüyle kentin tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olarak hafızalara kazındı.
YANGIN MEDRESEDE BAŞLADI
Aktarılan bilgilere göre yangın, bugünkü Samsun Büyükşehir Belediyesi binasının karşısında bulunan Süleyman Paşa (Süleymaniye) Medresesi’nde başladı.
Yangının, medresede misafir olarak bulunan bir kişinin dikkatsizliği sonucu çıktığı belirtilirken, alevlerin kısa sürede çevredeki yapılara sıçradığı ifade ediliyor.
Medresenin yakınlarında petrol ve gaz türevlerinin satıldığı bir dükkanda bulunan varillerin patlaması ve güneyden esen şiddetli rüzgarın yangının büyümesinde etkili olduğu aktarılıyor.
DAR SOKAKLAR VE AHŞAP YAPILAR YANGINI BÜYÜTTÜ
Dönemin Samsun’unda sokakların dar, yapıların ise büyük ölçüde ahşap ve birbirine bitişik olması yangının hızla yayılmasına zemin hazırladı.
Alevlerin kontrol altına alınmasının güçleşmesiyle birlikte yangın şehir merkezinin geniş bir bölümünü etkisi altına aldı.
YAKLAŞIK 121 BİN METREKARELİK ALAN KÜLE DÖNDÜ
Yangının boyutunu ortaya koyan en önemli belgelerden biri, olaydan iki gün sonra, 5 Ağustos 1869’da dönemin Fransa Samsun Konsolosu tarafından İstanbul’daki Fransız Büyükelçiliğine gönderilen resmi rapor oldu.
Raporda, yangında yaklaşık 121 bin metrekarelik alanın tamamen yok olduğu belirtilirken, başta Kale Mahallesi olmak üzere şehir merkezinde yüzlerce evin yandığı kaydedildi.
Resmi rapora göre en az 415 ev yangında kullanılamaz hale geldi.
Yangında kentin önemli ticaret merkezleri arasında bulunan tarihi çarşı, Bedesten ve Taşhan’ın yanı sıra 10 cami ve 5 hanın da zarar gördüğü aktarılıyor.
SAMSUNLULAR EVSİZ VE BARINAKSIZ KALDI
Büyük yangının ardından çok sayıda Samsunlu evsiz ve gıdasız kaldı. Yangından etkilenen vatandaşların çevredeki kışlalara ve kurulan geçici çadırlara yerleştirildiği belirtiliyor.
Yangın yalnızca şehirdeki yapıların büyük bölümünü yok etmekle kalmadı, Samsun’un ticari ve sosyal yaşamında da önemli bir kırılmaya neden oldu.
YANGIN SONRASI SAMSUN YENİDEN PLANLANDI
1869 yangını, Samsun açısından büyük bir yıkımın yanı sıra kentin yeniden planlanmasının da başlangıcı oldu.
Yangının ardından şehrin yeniden inşa edilmesi amacıyla Canik Vilayeti Başmühendisi Mösyö Briyo’nun görevlendirildiği aktarılıyor.
Yeni şehir planında, yangın öncesindeki dar ve düzensiz sokakların yerine daha geniş caddeler ve ızgara planlı bir sokak düzeni oluşturulması hedeflendi.
AHŞAP YAPILARIN YERİNİ TAŞ VE TUĞLA ALDI
Yangının ardından yeni yapılaşmada yangın riskini azaltacak önlemlere ağırlık verildi. Ahşap yapılaşmanın sınırlandırılmasıyla birlikte kesme taş ve tuğla yapıların ön plana çıktığı belirtiliyor.
Bugün Samsun’un İlkadım ilçesindeki tarihi kent dokusunda görülen bazı taş yapılar, okullar, kiliseler ve daha sonraki dönemde inşa edilen Büyük Cami gibi yapılar, yangın sonrasında şekillenen şehirleşme sürecinin izlerini taşıyor.
SAMSUN’UN KÜLLERİNDEN YENİDEN DOĞUŞU
3 Ağustos 1869’da yaşanan Büyük Samsun Yangını, kentin tarihindeki en önemli kırılma noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
Binlerce kişinin yaşamını doğrudan etkileyen felaketin ardından Samsun, eski ahşap kent dokusundan uzaklaşarak daha planlı, geniş caddelere ve taş yapılara sahip bir liman kentine dönüşme sürecine girdi. Bu yönüyle 1869 yangını, Samsun’un modern şehir kimliğinin oluşumunda önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Samsun’da öğrenciler Kurtuluş Yolu’nu adım adım gezdi
Samsunlu imam 20 yıllık sigara bağımlılığını böyle bıraktı
DAHA FAZLA SAMSUN HABERİ İÇİN TIKLAYINIZ
