Milyonlarca berber, bakkal, manav ve kasabın prim gün sayısını düşürerek erken emekli olmalarına olanak sağlayacak düzenlemenin bu yasama döneminde Meclis’ten çıkmayacağı kesinleşti.
Umutla yasayı bekleyen küçük esnafın hevesi kursağında kaldı. TBMM büyük olasılıkla bu ayın sonunda tatile çıkacak. En düşük emekli aylığının 23 bin 552 TL’ye yükseltilmesini öngören maddenin de içinde bulunduğu torba teklifin yasalaşmasının ardından Meclis Genel Kurulu 1 Ekim’e dek çalışmalarına ara verecek. Torbada Bağ-Kur’lu küçük esnafın erken emekli olabilmesine olanak sağlayacak düzenleme yer almıyor. Oysa iktidar tarafından yapılan açıklamalara göre küçük esnafın beklediği yasanın bu yasama döneminde çıkması bekleniyordu. Umutlar, 1 Ekim’de çalışmalarına başlayacak Meclis’in yeni yasama dönemine kaldı.
Aslında, manav, kasap, berber gibi küçük esnafı kapsayan Bağ-Kur’luların emekli olabilmeleri için aranan 9 bin gün prim şartını 7 bin 200 güne indirilmesi için çalışma başlatılmıştı. Yapılacak düzenleme ile Bağ-Kur’lularla SSK’lıların primleri eşitlenecek, küçük esnaf 5 yıl erken emekliliğe hak kazanacak. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan düzenlemenin bu yıl hayata geçirileceğini daha önce kamuoyuna duyurmuştu. Lakin gerçekleşmedi. Bu konuda bakanlıktan ve iktidardan ne bir ses ne de duyuru var.
Bakanlığın çalışmasına göre SSK ve Bağ-Kur’luların prim günleri eşitlenecek. Küçük esnaf Bağ-Kur’luların emekli olabilmesi için prim gün sayısı 9 bin günden 7 bin 200 güne düşürülecek, ancak yaş koşulu değişmeyecek. Böylece 7 bin 200 prim gün sayısını tamamlayan küçük esnaf kadın 58, erkek 60 yaşında emekli olabilecek. Siyasi irade taslakta değişiklik yapmazsa mahalle berberi, kasabı, manavı ve bakkal SSK’lılar gibi gerekli yaş koşulunu tamamlamaları durumunda 7 bin 200 gün prim ödeyerek emekliliği edinecek.
Mevcut uygulamaya göre Bağ-Kur’lu erkek çalışanlar 25 tam yıl çalışıp, 9 bin gün prim ödeyip 60 yaşında, kadın Bağ-Kur’lular ise 20 yıl çalışıp 7 bin 200 prim gün ile 58 yaşında emekli olabiliyor. Mayıs 2008 sonrası Bağ-Kur’lu olanlar ise kadın ve erkek 9 bin gün prim ödemeleri halinde 60 ile 65 yaş arasında emekliliğe hak kazanıyor. Erkek ve kadın SSK’lılar ise emekli olabilmek için çalışmaya başladıkları yıllara göre 7 bin -7 bin 200 gün arası prim ödeyerek, 58 ile 65 yaşında emekli olabiliyor. Buna göre Bağ-Kur’lu esnaf SSK’lılara göre 1.800 gün, yani 5 yıl daha fazla prim ödeyip daha geç emekliliğe hak kazanıyor. Bu durum haklı olarak esnafın yakınmalarına yol açıyor. SSK’lılara göre 5 yıl daha geç emekli olmak hak kayıplarına neden oluyor. Bu eşitsizliğin ve adaletsizliğin giderilmesini yıllardır talep ediyor mahalle bakkalı, berberi, manavı ve kasabı.
Yapılacak düzenlemenin Bağ-Kur’lulara EYT yolunu açıp açmayacağı belirsiz. Olası düzenleme ile küçük esnaf Bağ-Kur’lulara 3 Mart 2023’te çıkarılan 7438 sayılı EYT yasasından yararlanması net değil. Meclis’e sevk edilecek yasa taslağında bu ayrıntı ortaya çıkacak. Düzenleme EYT yolunu açarsa 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanların bugünkü koşullarda 9 bin prim gününü beklemelerine gerek kalmayacak. 7 bin 200 prim gününü tamamlayan küçük esnaf yaş sınırı olmaksızın emekli olabilecek.
Siyasi irade Bağ-Kur’lular ve ilgili sivil toplum örgütlerinin yoğun taleplerini gündemine alarak bu konuda çalışma başlatsa bile milyonların beklediği düzenleme bu yasama döneminde bilinmeyen nedenden ötürü çıkarılmadı. Umutlar yeni yasama yılına kaldı. Aslında verilen sözler doğrultusunda yasa 1 Ekim’e kalmadan pekala çıkarılırdı. Demek ki iktidar buna yanaşmadı. İş yapamamaktan zor ayakta duran, geçimini sağlamakta oldukça güçlük çeken küçük esnafın beklentisi, kendilerine 5 yıl erken emeklilik hakkı tanıyacak yasanın ivedilikle TBMM’den çıkması, verilen sözlerin karşılanması. Beklemekten yoruldu mahallenin Ahmet Abisi, Mehmet Amcası, Ayşe Teyzesi, Osman Dayısı.
Anlaşılan memur, asgari ücretli ve emekli gibi manav, berber, kasap da Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek engeline takıldı. Zira bütçede para yok diyerek, dar ve sabit gelirli kitlenin soluklanmasını sağlayacak yüksek oranlı maaş, aylık ve asgari ücret zamlarına karşı çıkıyor. İyi de kaç yıl geçti enflasyonda beklenen iyileşme sağlanamadı. Bunun bedelini milyonlarca insan yoksullaşarak ödüyor. Çarşı pazar fiyatları insanları burnundan solutuyor, buna rağmen aylık, maaş ve ücretler olabildiğince baskılanıyor.
Dikkatinizi çekerim, son zamlarla emekli milletvekilinin aylığı 201 bin 677 TL’ye, milletvekili maaşı 310 bin 332 TL’ye, hem emekli hem de aktif milletvekili olanların maaşı ise 512 bin TL’ye yükseldi. En düşük emekli ise 23 552 TL’ye talim edecek.Hak mıdır bu.