TBMM Genel Kurulunda, çocuklara ilişkin önemli düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı.
Yeni düzenlemeyle, suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilecek.
Diğer cezalarda üçte bir oranında indirim uygulanacak ve bu durumda her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
BAZI SUÇLARDA YAŞ İNDİRİMİ UYGULANMAYABİLECEK
Türk Ceza Kanunu'na eklenen hükümle 15-18 yaş grubundaki çocukların işlediği bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmamasının önü açıldı.
Hakim; somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığını, suçun amaç ve saikini, işleniş şeklini ve failin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası alıp almadığını göz önünde bulundurabilecek.
Bu kapsamda kasten öldürme ile mağdurun iyileşme imkanı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyu veya organlarından birinin işlevini kaybetmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğini yitirmesine, yüzünün sürekli değişmesine neden olan ağırlaşmış yaralama suçlarında yaş indirimi uygulanmayabilecek.
Gebe bir kadına karşı işlenen ve çocuğun düşmesine yol açan yaralama ile ölümle sonuçlanan ağırlaşmış yaralama suçları da düzenleme kapsamında bulunuyor.
Böylece şartların oluşması halinde 18 yaşından küçük kişiler hakkında da müebbet hapis cezasına hükmedilebilmesinin önü açıldı.
12-15 YAŞ GRUBUNDA HAKİME TAKDİR YETKİSİ
Düzenleme, 12-15 yaş grubundaki çocuklara yönelik ceza rejiminde de değişiklik getiriyor.
Bu yaş grubundaki çocuklara bir üst yaş grubunun ceza rejiminin uygulanması konusunda hakime takdir yetkisi tanınacak.
İNFAZA DOĞRUDAN ÇOCUK KAPALI CEZAEVİNDE BAŞLANACAK
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'daki değişiklikle çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi uygulaması değiştirildi.
Çocuk hükümlüler cezalarının infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. İyi halli oldukları tespit edilen çocuklar daha sonra eğitimevlerine ayrılabilecek.
12-18 yaş grubundaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziki gelişimleri ve işledikleri suçların türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.
“SUÇA SÜRÜKLENEN” İFADESİ DEĞİŞİYOR
Çocuk Koruma Kanunu'nda kullanılan “suça sürüklenen” ifadesi de “adli süreçteki” olarak değiştirilecek.
Çocuk hakkında kamu davası açılması durumunda gerekli idari tedbirlerin alınabilmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının il veya ilçe müdürlüklerine bildirim yapılacak.
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklara yönelik “yönlendirme tedbirleri” de uygulanabilecek.
15 YAŞINDAN KÜÇÜKLERE SOSYAL İNCELEME ZORUNLULUĞU
Yeni düzenlemeyle 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hale gelecek.
15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi sosyal inceleme yaptırmazsa bunun gerekçesini iddianamede veya kararda gösterecek.
Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki değişiklik doğrultusunda, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianame, mahkemenin soruşturma belgelerini incelemesinin ardından eksik veya hatalı noktalar belirtilerek Cumhuriyet Başsavcılığına iade edilecek.
SİLAHINI ÇOCUĞUN ELİNE GEÇİRENLERE HAPİS
Kanun, ateşli silahların muhafazasına ilişkin de yeni bir ceza getiriyor.
Ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek bir çocuğun ele geçirmesine neden olan kişi, eylemin daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak.
18 YAŞINDAN KÜÇÜKLERE BIÇAK SATIŞI YASAKLANACAK
“Amaç dışı bıçak taşıma” başlığı altında getirilen düzenlemeyle kanun kapsamı dışında kalan bıçaklar ile kesici, delici veya bereleyici aletlerin belirlenen ruhsatlı yerler ve iş yerleri dışında satılması ve sergilenmesi yasaklanacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girecek.
Söz konusu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması ile çocukların bu aletleri satın alması veya taşıması da yasak olacak.
Yasağa uymayanlara 5 bin lira idari para cezası verilecek. Bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması durumunda ceza 10 bin liraya çıkacak.
ÇOCUKLARA YENİ “YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ”
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için uygulanabilecek yönlendirme tedbirleri de ayrıntılı olarak belirlendi.
Tedbirler; “sosyal ve toplumsal hizmetler”, “dijital risklerden korunma”, “kitap ve kütüphane”, “çevreye saygı ve çevre temizliği” ile “tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık” başlıklarından oluşacak.
20 SAATTEN 300 SAATE KADAR GÖREV VERİLEBİLECEK
“Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri” kapsamında çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ve ilgili kamu kurumlarında psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak görevler üstlenmelerine karar verilebilecek.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yerel yönetimler tarafından uygulanacak görevlerin süresi 20 saatten 300 saate kadar değişebilecek.
DİJİTAL CİHAZLARA TAKİP TEDBİRİ
“Dijital risklerden korunma tedbiri” kapsamında çocuğun kullandığı telefon, telefon hattı, bilgisayar, tablet ve benzeri cihazların bildirilmesi istenebilecek.
Tedbir kararından sonraki cihaz hareketleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığının denetimine 3 aydan az, 2 yıldan fazla olmamak üzere açılabilecek.
Ayrıca riskli olarak tanımlanan bazı mecralara, uygulamalara ve dijital platformlara erişimin engellenmesine karar verilebilecek.
KİTAP OKUMA VE ÇEVRE TEMİZLİĞİ TEDBİRLERİ
“Kitap ve kütüphane tedbiri” kapsamında çocukların kütüphane ve okuma salonlarında 20 saatten 300 saate kadar görev almasına veya yetkililerin belirlediği eserleri okumasına karar verilebilecek.
“Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri” kapsamında ise çocuklara park, bahçe ve sahil gibi belirlenen bölgelerde 20 saatten 300 saate kadar çevre temizliği yaptırılabilecek. Çocuklar bitki bakımı, ağaçlandırma ve çiçeklendirme çalışmalarına da katılabilecek.
BAĞIMLILIKLA MÜCADELE PROGRAMLARI UYGULANACAK
Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı maddeler ile davranışsal bağımlılıklara yönelik tedbir kapsamında çocukların tedavi ve rehabilitasyon programlarını tamamlamasına karar verilebilecek.
Bu programları Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Yeşilay yürütecek.
Yönlendirme tedbirlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek direnç veya zorluklara karşı kolluk kuvvetlerinden yardım istenebilecek.
BAKAN GÖKTAŞ’TAN İLK AÇIKLAMA
Aile Ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, düzenlemenin yasalaşmasının ardından yaptığı açıklamada, “Evlatlarımızın üstün yararını esas alan, sağlıklı gelişimlerini destekleyen, koruyucu ve önleyici mekanizmalarımızı güçlendirdiğimiz çalışmalarımızı daha sağlam bir hukuki zemine kavuşturuyoruz.” ifadelerini kullandı.
Göktaş, düzenlemeye ilişkin ayrıca şu değerlendirmeyi yaptı:
“Attığımız bu adım, yalnızca çocuklarımızın bugününü korumakla kalmayacak, daha güvenli, daha adil ve daha güçlü bir Türkiye’nin temelini oluşturacak. Kanunun ülkemize, milletimize ve geleceğimizin teminatı olan tüm çocuklarımıza hayırlı olmasını diliyorum.”