Günlük yaşamda milyonlarca kişinin tükettiği şişelenmiş sularla ilgili bilimsel araştırma yeniden gündeme geldi. ABD'de Columbia ve Rutgers üniversitelerinden araştırmacıların gerçekleştirdiği çalışmada, incelenen bir litre şişe suda ortalama 240 bin mikro ve nanoplastik parçacık bulundu. Tespit edilen parçacıkların yaklaşık yüzde 90'ının gözle görülemeyecek kadar küçük nanoplastiklerden oluştuğu belirlendi. Bilim insanları, bu parçacıkların insan vücudundaki hareketlerinin ve uzun vadeli sağlık etkilerinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
BİR LİTRE ŞİŞE SUDA 240 BİN PLASTİK PARÇACIĞI
ABD'de gerçekleştirilen ve bilimsel dergi Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) tarafından 8 Ocak 2024 tarihinde yayımlanan araştırmada, üç farklı markaya ait şişelenmiş su örnekleri incelendi.
Araştırmacılar, bir litre suda ortalama 240 bin plastik parçacık bulunduğunu belirledi. Bu miktarın, daha önce ağırlıklı olarak büyük mikroplastikleri inceleyen araştırmalarda bildirilen değerlerden 10 ila 100 kat yüksek olduğu açıklandı.
GÖZLE GÖRÜLEMİYOR, TESPİT EDİLMESİ ZOR
Nanoplastikler, bir mikrometreden küçük plastik parçacıkları olarak tanımlanıyor. İnsan saç telinden çok daha küçük boyutlara sahip olan bu parçacıklar, geleneksel inceleme yöntemleriyle kolayca belirlenemiyor.
Araştırmacılar, parçacıkları inceleyebilmek için lazer tabanlı görüntüleme teknolojisi ile bilgisayar destekli analiz yöntemlerini bir araya getirdi.
Geliştirilen yöntem sayesinde son derece küçük plastik parçacıklarının boyutları ve kimyasal yapıları hakkında daha ayrıntılı veriler elde edildi.
PLASTİK PARÇACIKLAR BEYNE KADAR ULAŞABİLİYOR MU?
Mikroplastik ve nanoplastiklerin insan vücudundaki varlığına ilişkin araştırmalar da dikkat çekiyor.
2025 yılında Nature Medicine dergisinde yayımlanan ayrı bir çalışmada, insanlardan alınan beyin, karaciğer ve böbrek dokularında mikro ve nanoplastiklere işaret eden bulgular rapor edildi.
Ancak söz konusu beyin araştırmasının kullanılan ölçüm yöntemleri ve sonuçlarının güvenilirliği daha sonra bilimsel tartışmalara konu oldu. Bu nedenle şişelenmiş sudaki parçacıkların doğrudan beyne ulaştığı veya belirli bir hastalığa neden olduğu kesin olarak söylenemiyor.
ARAŞTIRMACILAR SAĞLIK ETKİLERİNİ İNCELİYOR
Araştırmaya katkı sağlayan Rutgers Üniversitesi bilim insanlarından Phoebe Stapleton, nanoplastiklerin ölçülmesinin ve görüntülenmesinin uzun süredir önemli bir bilimsel zorluk olduğunu belirtti.
Yeni inceleme yönteminin, insanların günlük yaşamda ne miktarda plastik parçacığına maruz kaldığını anlamaya yardımcı olabileceği değerlendiriliyor.
Bilim insanları, plastik parçacıklarının vücuttaki varlığına ilişkin kanıtların arttığını ancak bu parçacıkların uzun vadeli sağlık etkilerinin henüz tam olarak açıklığa kavuşmadığını vurguluyor.
HER ŞİŞE SUDA AYNI MİKTAR BULUNMUYOR
Araştırmada yalnızca üç farklı markanın şişelenmiş su örnekleri incelendi. Bu nedenle elde edilen 240 bin parçacık ortalaması, piyasadaki bütün şişe suların aynı miktarda plastik içerdiği anlamına gelmiyor.
Parçacık yoğunluğunun suyun kaynağı, üretim ve şişeleme süreçleri ile kullanılan ambalaj gibi çeşitli etkenlere bağlı olarak değişebileceği değerlendiriliyor.
Araştırmanın sonuçları, içme sularındaki mikro ve nanoplastiklerin daha kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
