Samsun'un Alaçam ilçesinde bulunan tarihi sokaklar, Osmanlı döneminden günümüze ulaşan mimari dokusuyla dikkat çekiyor. Çeşme, Karşıyaka ve Yenicami mahallelerini kapsayan Alaçam Kentsel Sit Alanı; geleneksel konutları, tarihi cami, hamam ve çeşme gibi yapılarıyla ilçenin kültürel mirasını yaşatıyor. Ahşap işçiliği, çıkmalı cepheleri ve kendine özgü sokak dokusuyla öne çıkan bölge, tarih meraklıları için farklı bir gezi rotası sunuyor.

ALAÇAM'DA ÜÇ MAHALLE KORUMA ALTINDA
Doğu Karadeniz Kültür Envanteri Projesi verilerine göre Alaçam Kentsel Sit Alanı, Çeşme, Karşıyaka ve Yenicami mahallelerini kapsıyor.
Koruma alanında yalnızca eski konutlar değil, cami, hamam ve çeşme gibi dini ve sosyal yapılar da bulunuyor.
Envanter kayıtlarında, tarihi yapıların bir bölümünün restore edilerek korunduğu, bazılarının ise bakımsız durumda olduğu belirtiliyor.

TARİHİ EVLERİN MİMARİSİ DİKKAT ÇEKİYOR
Alaçam'ın geleneksel konutları, Karadeniz'in sivil mimari özelliklerini yansıtıyor.
Mimarlar Odası Samsun Şubesinin yayımladığı bilgilere göre tarihi evlerde genellikle taş zemin katlar ve ahşap karkas sistemle oluşturulmuş üst katlar görülüyor.
İç ve dış sofalı plan düzenleri, geniş saçaklar, ahşap çıkmalar ve geleneksel pencere biçimleri yapıların karakteristik özellikleri arasında bulunuyor.
Bu mimari ayrıntılar, Alaçam sokaklarında yürüyen ziyaretçilere geçmişin konut yaşamı hakkında ipuçları veriyor.

TARİHİ SOKAKLARIN KORUNMASI İÇİN KARAR ALINDI
Alaçam'daki tarihi yapıların korunmasına yönelik çalışmalar yıllar öncesine dayanıyor.
Mimarlar Odası Samsun Şubesinin arşivine göre bölgedeki tarihi yapıların tescili 25 Temmuz 2003 tarihinde gerçekleştirildi. Kentsel sit alanının sınırları ise 1 Ağustos 2003 tarihli kararla belirlendi.
2011 yılında onaylanan koruma amaçlı imar planı ve sonraki sokak sağlıklaştırma çalışmaları da tarihi dokunun korunmasına yönelik adımlar arasında yer aldı.

ALAÇAM'IN MÜBADELE HİKÂYESİ BU SOKAKLARDA YAŞIYOR
Alaçam'ın tarihi sokakları, yalnızca mimari özellikleriyle değil, geçmişte yaşanan toplumsal değişimlerin izleriyle de dikkat çekiyor.
İlçenin kültürel dokusunda, 1923 Türk-Yunan nüfus mübadelesinin ardından bölgeye yerleşen ailelerin önemli bir yeri bulunuyor.
Bu geçmişi yakından tanımak isteyenler için Alaçam Mübadele Müzesi de önemli bir durak oluşturuyor. Müzede mübadillerin beraberlerinde getirdiği günlük kullanım eşyaları, belgeler ve fotoğraflar sergileniyor.
ALAÇAM'DA TARİHİ GEZİ ROTASI
Alaçam'ın tarihi merkezini keşfetmek isteyenler, Çeşme, Karşıyaka ve Yenicami mahallelerini kapsayan bir yürüyüş planlayabilir.
1. Tarihi sokaklar ve konaklar
Çeşme, Karşıyaka ve Yenicami mahallelerindeki geleneksel evlerin dış cepheleri, ahşap mimarisi ve sokak dokusu incelenebilir.
2. Alaçam Mübadele Müzesi
Çeşme Mahallesi Eski Şube Sokak No. 8'de bulunan müze, mübadele döneminin hatıralarını ve tarihi belgelerini bir araya getiriyor. Giriş ücretsiz olarak listeleniyor.
TARİHİ KONAKLARIN BİR BÖLÜMÜ YENİDEN HAYAT BULDU
Alaçam'da koruma çalışmalarının örneklerinden biri de Çeşme Mahallesi'ndeki tarihi konağın Kitap Kafe'ye dönüştürülmesi oldu.
Yaklaşık 30 yıl atıl durumda kalan iki katlı yapı, restorasyonun ardından 2026 yılında kitap okuma, ders çalışma ve kafe alanlarıyla hizmete sunuldu.
Tarihi dokusu korunarak yeniden kullanılan konak, ilçedeki kültürel mirasın günlük yaşama kazandırılmasına örnek oluşturuyor.
TARİHİ SOKAKLARI GEZERKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Alaçam'ın tarihi merkezi, günümüzde de yaşamın sürdüğü mahallelerden oluşuyor. Bu nedenle ziyaret sırasında özel mülklere izinsiz girilmemesi, evlerde yaşayan kişilerin mahremiyetine saygı gösterilmesi ve tarihi yapılara zarar verilmemesi önem taşıyor.
Koruma altındaki yapılardan bazılarının bakımsız durumda olması nedeniyle, hasarlı binalara yaklaşırken dikkatli olunması gerekiyor.
Alaçam'ın sokaklarında gerçekleştirilecek kısa bir kültür gezisi, Samsun'un geleneksel mimarisini ve mübadele geçmişini bir arada tanımak isteyenler için alternatif bir rota sunuyor.
DAHA FAZLA SAMSUN HABERİ İÇİN TIKLAYINIZ




