Karadeniz kıyısındaki stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca ticaret, liman ve kültür merkezi olarak öne çıkan Samsun'un geçmişi, Tekkeköy Mağaraları'ndaki eski yerleşim izlerine kadar uzanıyor.
SAMSUN'UN İLK SAKİNLERİ: KAŞKALAR VE HİTİTLER
Samsun ve çevresindeki en eski yerleşim izleri Tekkeköy Mağaraları'nda görülüyor. Tarihi kayıtlarda bölgede adı geçen ilk topluluklardan biri ise MÖ 12. yüzyıla kadar uzanan dönemde yaşayan Kaşkalar oldu.
Kaşkaların ardından bölge Hititlerin hakimiyetine girdi. Hitit döneminde bugünkü Vezirköprü sınırlarında yer alan Nerik kentinin önemli bir dini merkez olduğu belirtiliyor.
İYONLAR AMİSOS KENTİNİ KURDU
MÖ 8. ve 7. yüzyıllarda Ege kıyılarından Karadeniz'e ulaşan Miletoslular, bugünkü Samsun merkezinde Amisos adıyla bir ticaret kolonisi kurdu. Amisos, bulunduğu konum sayesinde Karadeniz ticaretinde önemli bir liman kenti haline geldi.
PERSLERDEN PONTUS KRALLIĞI'NA
Samsun, MÖ 546 yılında Pers egemenliğine girdi. Büyük İskender'in seferlerinin ardından Makedonya yönetimine geçen bölge, daha sonra Pontus Krallığı'nın hakimiyetine girdi.
Pontus Krallığı döneminde Amisos'un gelişerek krallığın önemli ve zengin liman kentlerinden biri haline geldiği ifade ediliyor.
ROMA VE BİZANS DÖNEMLERİNDE SAMSUN
MÖ 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu topraklarına katılan Samsun, Roma'nın ardından Bizans egemenliğinde kaldı. Şehir, bu dönemlerde Karadeniz ticareti ve Hristiyanlık açısından stratejik önemini korudu.
Bizans'ın zayıfladığı dönemde ise liman bölgesinde Cenevizli tüccarların etkisi arttı ve bölgede bir ticaret kolonisi oluştu.
DANIŞMENDLİLER VE SELÇUKLULAR SAMSUN'DA
11. yüzyılın sonlarından itibaren Türk akınlarına sahne olan Samsun'da ilk olarak Danişmendliler etkili oldu. 12. yüzyılın sonlarında Anadolu Selçuklu Sultanı II. Rükneddin Süleyman Şah'ın şehri fethetmesiyle bölgede Türk hakimiyeti güç kazandı.
Cenevizlilerin elindeki Amisos'un yakınında Müslüman Samsun adı verilen yeni bir Türk yerleşimi kuruldu. Böylece iki yerleşim bir süre yan yana varlığını sürdürdü.
OSMANLI HAKİMİYETİNE GİRDİ
Selçuklu Devleti'nin dağılmasının ardından bölgede İlhanlılar ve Canik beylikleri hüküm sürdü. Yıldırım Bayezid döneminde Osmanlı topraklarına katılan Samsun, Fetret Devri'nde yaşanan geçici ayrılıkların ardından yeniden Osmanlı hakimiyetine girdi.
1428-1430 yıllarında Müslüman Samsun ile Ceneviz kolonisi Amisos'un birleştirilmesiyle şehirde Osmanlı hakimiyeti kesinleşti.
Farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan Samsun, binlerce yıllık tarihi boyunca Karadeniz'in önemli yerleşim, ticaret ve liman merkezlerinden biri olmayı sürdürdü.




