- IBAN ödemelerine hukuki uyarı yapıldı.
- Prof. Dr. Olgun Değirmenci transferlerin sebebe dayalı olduğunu açıkladı.
- Prof. Dr. Mustafa Çolak işletmeye ait IBAN kullanılmasını önerdi.
- Vatandaşa etkisi: Açıklamasız ve belgesiz ödemeler vergi riski doğurabilir.
- Takip: MASAK ve vergi denetimleri şüpheli işlemleri inceleyebilir.
- Resmî kaynak MASAK ve Gelir İdaresi Başkanlığı; ayrıntılar duyurularda.
Son dönemde ödemelerde sıkça tercih edilen IBAN yoluyla para transferlerine ilişkin hukukçulardan dikkat çeken uyarılar geldi. Edinilen bilgilere göre, özellikle kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek amacıyla bazı işletmelerin IBAN üzerinden tahsilat yapması, hem gönderici hem de alıcı açısından çeşitli riskler barındırıyor.
TAKİPTEKİ HESABA PARA GÖNDERME RİSKİ
Uzmanlara göre, para gönderilen IBAN’ın suç gelirleri kapsamında ya da başka nedenlerle takip altında olması durumunda, o hesaba para gönderen kişi de hukuki sorunlarla karşı karşıya kalabilir. Özellikle suç örgütleri veya terörün finansmanı kapsamında incelenen hesaplara yapılan transferler, gönderici açısından şüphe doğurabilecek sonuçlar yaratabiliyor.
“IBAN YOLUYLA GÖNDERİLEN PARA SONUÇ DOĞURABİLİR”
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin hukuki olarak sebebe dayalı işlemler olduğunu belirtti. Transfer sırasında açıklama kısmına ödeme nedeninin yazılmasının, olası yanlış anlaşılmaların önüne geçeceğini vurgulayan Değirmenci, şu değerlendirmede bulundu:
“Transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi söz konusu olduğunda vergi doğabilir. Eğer IBAN üzerinden para gönderimi herhangi bir sözleşme edimine dayanıyorsa, bunun mutlaka not edilmesi gerekir.”
Değirmenci ayrıca, IBAN’a para gönderilen kişi açısından da bazı hukuki sonuçların doğabileceğine dikkat çekti. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında bankaların şüpheli işlem bildiriminde bulunabileceğini, bu durumun Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından takibe alınabileceğini ifade etti.
Tek seferlik işlemlerden ziyade düzenli ve örgütlü bir görünüm arz eden transferlerin daha büyük risk oluşturduğunu belirten Değirmenci, para gönderilen hesabın suç örgütü bağlantılı olması halinde gönderici açısından da sorun yaşanabileceğini kaydetti.
MAL VE HİZMET AÇIKLAMASI YAZILMALI
Tacir ve esnafa yapılan ödemelerde, alınan mal veya hizmetin mutlaka belirtilmesi gerektiğine işaret eden Değirmenci, özellikle süreklilik arz eden ödemelerde açıklama kısmına detay yazılmasının ileride çıkabilecek ihtilafların önüne geçeceğini söyledi.
“İŞLETMEYE AİT IBAN KULLANILMALI”
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da kayıt dışılıkla mücadelenin önemine dikkat çekti. IBAN ile yapılan ödemelerde yasal sorumluluk altına girilmemesi için bazı kritik hususlara uyulması gerektiğini belirten Çolak, şu uyarıda bulundu:
“Bir işletmeden mal veya hizmet alıyorsanız, işletme sahibinin ya da çalışanın şahsi IBAN’ına değil, işletmeye kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN’a ödeme yapılmasına özen gösterilmelidir.”
Çolak, transfer sırasında işlemin niteliğinin kısaca belirtilmesinin önemine değinerek, “araç tamir bedeli”, “konut satış tutarı”, “kapora”, “özel ders ücreti” gibi ifadelerin hem kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sağlayacağını hem de ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda kanıt niteliği taşıyacağını söyledi.
YÜKSEK TUTARLI VE DÜZENLİ TRANSFERLER RİSKLİ
Çolak, ticari faaliyet niteliği taşımayan bireysel borç-alacak işlemleri ve hibeler dışında, hesaba gelen yüksek tutarlı ve düzenli para transferlerinin vergi denetimlerinde ticari kazanç olarak değerlendirilebileceğini belirtti. Bu durumda kayıt dışı gelir tespiti halinde cezalı vergilendirme yapılabileceğini ifade etti.
Kaynağı belirsiz yüksek tutarlı işlemlerde, suç gelirlerinin aklanması ya da terörün finansmanı şüphesi oluşması halinde banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabileceğini, adli soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin başlayabileceğini de sözlerine ekledi.
BELGESİZ ÖDEMEYE DİKKAT
Uzmanlar, hizmet karşılığında fatura, fiş ya da geçerli bir belge talep etmenin hem hak hem de yasal yükümlülük olduğunu vurguluyor. Son vergi düzenlemeleri kapsamında belge düzenlemeyenler ve belge almayanlar için artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanabiliyor.
Hizmet veren kişinin IBAN ile ödeme talep etmesine rağmen geçerli belge sunmaması durumunda, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital kanalları üzerinden ihbarda bulunulmasının en güvenli yol olduğu belirtiliyor.
Aksi halde, açıklamasız ve belgesiz IBAN transferlerinin ileride yapılacak denetimlerde hem ödeme yapan hem de alan taraf açısından ciddi mali külfetlere ve vergi cezalarına yol açabileceği uyarısı yapılıyor.