ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden diplomatik temaslarda kritik bir aşamaya gelindi. Bölgesel güvenlik, enerji koridorları ve küresel petrol piyasalarını yakından ilgilendiren süreçte gözler, iki ülke arasında imzalanması beklenen olası anlaşmaya çevrildi.
GÖZLER CUMA GÜNÜNE ÇEVRİLDİ
Uluslararası kamuoyu, taraflar arasında varılması beklenen anlaşmanın detaylarını merakla takip ederken, 19 Haziran Cuma günü atılacak adımların bölgedeki dengeleri önemli ölçüde etkilemesi bekleniyor. Sürecin olumlu sonuçlanabileceği beklentisi, piyasalarda da temkinli bir iyimserliğe neden oldu.
TRUMP'TAN HÜRMÜZ BOĞAZI MESAJI
ABD Başkanı Donald Trump, kritik görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin güvenli şekilde sürdüğünü belirtti.
Trump, "Gemiler, çoğu petrol yüklü olarak, Hürmüz Boğazı'ndan hareket etmeye başladı. Gemiler tamamen güvenli, emniyetli ve tertemiz olan Güney Otoyolu'ndan geçiyorlar" ifadelerini kullandı.
Bölgede alternatif deniz ulaşım güzergâhlarının da bulunduğunu söyleyen Trump, bu rotalara ilişkin ayrıntı vermedi.
VANCE: ANLAŞMA METNİNİ BU HAFTA AÇIKLAMAYI UMUYORUZ
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise anlaşma metninin kısa süre içinde kamuoyuna açıklanmasını beklediklerini söyledi. Amerikan CNBC televizyonuna konuşan Vance, İsviçre'de yapılması planlanan imza törenine İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin katılmasının beklendiğini belirtti.
Vance, "Hürmüz Boğazı'nın uzun vadede ücretsiz olarak açılmasını bekliyoruz. İranlıların hangi konularda taviz vereceğini göreceğiz" dedi.
İRAN'DAN LÜBNAN VURGUSU
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Lübnan'da kalıcı ateşkes sağlanmasının, ABD ile yürütülen mutabakat sürecinin ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade etti.
İŞTE MADDE MADDE 14 MADDELİK TASLAK ANLAŞMA
1- Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ve derhal düşmanlıkların sona erdirilmesi.
2- ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme taahhüdü.
3- Deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması.
4- ABD'nin İran çevresindeki askeri güçlerini geri çekme taahhüdü.
5- İran'ın düzenlemeleriyle Hürmüz Boğazı'nın 30 gün içinde yeniden açılması.
6- Petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran'ın mali kaynaklarına tam erişim sağlaması.
7- ABD ve müttefikleri tarafından en az 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma planlarının sunulması.
8- Nükleer konulara dayalı nihai anlaşmaya varılması ve ABD'nin birincil, ikincil yaptırımlarıyla BM Güvenlik Konseyi ve UAEA kaynaklı kısıtlamaların kaldırılması amacıyla 60 günlük müzakereler yürütülmesi.
9- İran'ın NPT kapsamında nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi.
10- Müzakere süreci boyunca ABD'nin bölgedeki güçlerini artırmaması ve yeni yaptırımlar uygulamaması.
11- Müzakerelerin son 60 günlük döneminde dondurulmuş İran fonlarından 24 milyar doların serbest bırakılması ve bu miktarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'a verilmesi.
12- Anlaşmanın uygulanması için bir izleme mekanizması kurulması.
13- Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması.
14- Nihai müzakerelerin yalnızca zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti, zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve İran'ın ekonomik yeniden yapılanması konularını kapsaması; İran'ın füze programı ile bölgedeki müttefik gruplara desteğinin müzakere gündeminden çıkarılması.
