Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’ne (GETAD) ilişkin ayrıntılar ortaya çıkmaya başladı. Hazırlanan modele göre, hane geliri belirlenen seviyenin altında kalan ailelere kira, enerji, gıda ve barınma gibi kalemlerde destek verilmesi planlanıyor. İlk ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde pilot bölgelerde başlaması öngörülüyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane geliri belirli bir seviyenin altında kalan ailelerin gelirini desteklemeyi amaçlayan yeni bir sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor. Sistem kapsamında ihtiyaç sahibi hanelerin mevcut gelirleri dikkate alınacak ve destek miktarı buna göre belirlenecek.
KİMLER VATANDAŞLIK MAAŞI ALABİLECEK?
Planlanan modele göre, destekten yararlanmak isteyen hanelerde toplam gelirin 23 bin 552 TL’nin altında olması temel kriterlerden biri olacak. Bu sınırın üzerinde gelire sahip ailelere ödeme yapılmaması öngörülüyor.
DESTEKLER HANGİ ALANLARDA VERİLECEK?
Vatandaşlık maaşı kapsamında yalnızca nakit ödeme değil, farklı ihtiyaç kalemlerine yönelik desteklerin de verilmesi planlanıyor. Doğalgaz, elektrik, yakacak ve barınma için konut desteği; kira, fatura, çocuk ve gıda yardımları sistem kapsamında değerlendirilecek.
GELİR DURUMU NASIL TESPİT EDİLECEK?
Başvurularda hanelerin gelir ve mal varlığı bilgileri çeşitli kamu verileri üzerinden değerlendirilecek. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları kayıtlarının yanı sıra SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı, banka hesapları ve tapu kayıtları da incelemeye dahil edilecek. Hanenin kira durumu, çocuk sayısı, kişinin yalnız yaşayıp yaşamadığı ve sürekli yardıma ihtiyaç duyup duymadığı da değerlendirme kriterleri arasında olacak. Emeklilerin de sisteme dahil edilmesi öngörülüyor.
YAŞLI VE BAKIMA MUHTAÇ KİŞİLERE ÖNCELİK
Yeni sistemde yaşlılar, bakıma muhtaç kişiler ve kronik hastalığı bulunanların öncelikli gruplar arasında yer alması planlanıyor. Desteklerin ihtiyaç durumuna göre şekillendirilmesi hedefleniyor.
KİRA, ENERJİ VE GIDA DESTEĞİ BÖLGEYE GÖRE DEĞİŞECEK
Desteklerin bölgesel ihtiyaçlara göre farklılaştırılması da planlanıyor. Büyükşehirlerde kira desteğinin, soğuk iklime sahip bölgelerde enerji yardımının, kırsal alanlarda ise gıda desteğinin öne çıkması bekleniyor. Bazı ailelerin aynı anda kira, enerji ve gıda desteğinden yararlanabilmesi de gündemde bulunuyor.
2,5 MİLYON HANE HEDEFLENİYOR
Hazırlanan etki analizlerine göre sistem kapsamında yaklaşık 2,5 milyon haneye ulaşılması, toplam destek bütçesinin ise 1,5 trilyon TL’ye kadar çıkması bekleniyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Sistemin ilk olarak pilot illerde uygulanması planlanıyor. Pilot bölgelerin Aralık 2026’ya kadar belirlenmesi, ilk ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde yapılması öngörülüyor. Programın pilot uygulama sonuçlarına göre 2027 yılı içinde kademeli olarak Türkiye geneline yayılması hedefleniyor.
BAŞVURULAR NASIL YAPILACAK?
Vatandaşlık maaşı başvurularının merkezi sistem üzerinden alınması planlanıyor. Başvuruların e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla yapılabileceği belirtiliyor. Başvuruların elektronik altyapı üzerinden kriterlere göre otomatik şekilde değerlendirilmesi öngörülüyor.
GELİR ARTARSA DESTEK KESİLEBİLECEK
Programa dahil olan hanelerin gelir durumunun her ay düzenli olarak kontrol edilmesi planlanıyor. Gelirinde artış tespit edilen kişilerin destek kapsamından çıkarılması öngörülüyor.
ÖDEMELER ÖZEL KARTLA YAPILABİLİR
Hak sahiplerine özel bir “vatandaşlık maaşı kartı” verilmesi de planlanan uygulamalar arasında yer alıyor. Destek ödemelerinin bu kartta toplanması, bir bölümünün nakit çekilebilmesi ve temel ihtiyaç alışverişlerinde kullanılabilmesi öngörülüyor.
