Türkiye'nin sofralarında Samsun imzası! Pırasa mesaisi başladı
Türkiye'nin sofralarında Samsun imzası! Pırasa mesaisi başladı
İçeriği Görüntüle

Samsun'un kültürel mirasında önemli yer tutan geleneksel el sanatları ve zanaatlar, yıllar içerisinde büyük bir değişim geçirdi. Bir dönem çarşılarda çekiç sesleriyle hayat bulan bakırcılık, kırsal yaşamın önemli mesleklerinden semercilik ve nalbantlık ile el emeğine dayanan dokumacılık, günümüzde eski yaygınlığını kaybetti. Ancak Samsun'un farklı ilçelerinde bu mesleklerin izleri hâlâ görülebiliyor. İşte Samsun'da unutulmaya yüz tutmuş geleneksel meslekler ve geçmişten bugüne uzanan hikâyeleri...

BAKIRCILIK: ÇEKİÇ SESLERİYLE ŞEKİLLENEN MESLEK

Samsun'un eski çarşılarında önemli bir yere sahip olan bakırcılık, geçmişte günlük yaşamın vazgeçilmez meslekleri arasında bulunuyordu. Bakır kaplar, ustaların elinde çekiç darbeleriyle şekillendirilerek kazan, tencere, tepsi ve çeşitli mutfak eşyalarına dönüştürülüyordu. Fabrikasyon ürünlerin yaygınlaşması ve mutfaklarda farklı malzemelerin tercih edilmeye başlanmasıyla bakırcılığa duyulan ihtiyaç azaldı. Geleneksel bakır işçiliği ise el emeğinin önemli örneklerinden biri olmayı sürdürüyor.

KALAYCILIK: BAKIR KAPLARA YENİDEN HAYAT VEREN USTALAR

Geçmişte bakır mutfak eşyalarının yaygın olarak kullanılması, kalaycılığı da önemli bir meslek haline getirmişti. Kalaycı ustaları, zamanla aşınan bakır kapların iç yüzeylerini yeniden kalaylayarak kullanılabilir duruma getiriyordu. Bakır kap kullanımının azalmasıyla birlikte kalaycılık da eski önemini kaybetmeye başladı. Bir dönem çarşılarda sıkça karşılaşılan kalaycı dükkânları, geleneksel mesleklerin değişimini yansıtan örnekler arasında yer alıyor.

SEPETÇİLİK VE HASIR ÖRÜCÜLÜĞÜ: DOĞADAN GELEN EL EMEĞİ

Samsun'un özellikle Bafra, Terme ve Çarşamba ilçeleri çevresinde görülen sepetçilik ve hasır örücülüğü, doğal malzemelerin el işçiliğiyle ürüne dönüştürüldüğü geleneksel mesleklerden biri. Saz, hasır ve farklı doğal lifler kullanılarak sepet, zembil ve günlük yaşamda ihtiyaç duyulan çeşitli eşyalar hazırlanıyordu. Plastik ve fabrikasyon ürünlerin kullanımının artması, bu geleneksel üretim biçimlerinin eski yaygınlığını kaybetmesinde etkili oldu.

SÜPÜRGECİLİK: BİR ZAMANLAR HER EVDE VARDI

Elektrikli süpürgelerin yaygınlaşmasından önce evlerin ve iş yerlerinin temizliğinde el yapımı süpürgeler önemli bir yere sahipti. Samsun'da geçmişte doğal liflerden yapılan süpürgeler, ustaların el işçiliğiyle hazırlanıyordu. Özellikle kırsal bölgelerde kullanılan bu ürünler, geleneksel üretimin önemli örnekleri arasında bulunuyordu.Günümüzde süpürgecilik, eskiye oranla daha sınırlı ölçekte sürdürülen mesleklerden biri olarak dikkat çekiyor.

AHŞAP OYMACILIĞI: AĞAÇTAN SANATA UZANAN YOLCULUK

Vezirköprü, Kavak ve Çarşamba gibi ilçelerde geçmişten bugüne uzanan ahşap işçiliği, Samsun'un geleneksel el sanatları arasında bulunuyor. Ustalar tarafından keser sapı, oklava, kaşık ve günlük yaşamda kullanılan çeşitli ahşap ürünler hazırlanıyor. El işçiliği gerektiren bu meslek, seri üretim ürünlerin yaygınlaşmasıyla birlikte eski önemini yitiren zanaatlar arasında gösteriliyor.

TARAKÇILIK: UNUTULMAYA YÜZ TUTAN AHŞAP USTALIĞI

Samsun'un Vezirköprü ilçesi çevresinde geçmişi bulunan geleneksel mesleklerden biri de tarakçılık. Ahşap malzemelerin işlenmesiyle hayvan bakımında kullanılan tarakların üretildiği bu meslek, ustalık ve el becerisi gerektiriyor. Günümüzde fabrikasyon ürünlerin yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel ahşap tarak üretimi de azalan zanaatlar arasında yer alıyor.

LADİK'TE HALI DOKUMACILIĞI: İLMEK İLMEK İŞLENEN KÜLTÜREL MİRAS

Samsun'un Ladik ilçesi, geçmişten günümüze uzanan halı dokumacılığı geleneğiyle tanınıyor. Kök boya ve yün kullanılarak hazırlanan geleneksel halılar, kendilerine özgü motifleriyle dikkat çekiyor. Bir dönem aile ekonomisine katkı sağlayan halı dokumacılığı, zamanla fabrikasyon ürünlerin yaygınlaşmasıyla eski önemini kaybetti. Ancak geleneksel dokuma kültürünü yaşatmak amacıyla düzenlenen eğitimler ve kurslar, bu zanaatın yeni kuşaklara aktarılmasına katkı sağlıyor.

AYVACIK'TA CECİM VE KİLİM DOKUMACILIĞI

Ayvacık ilçesinde geçmişi uzun yıllara dayanan cecim ve kilim dokumacılığı, yöresel el sanatlarının önemli örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Geleneksel tezgâhlarda hazırlanan dokumalar, renkleri ve motifleriyle bölgenin kültürel özelliklerini yansıtıyor. Büyük emek ve sabır gerektiren bu meslek, kırsal yaşamın geçmişten gelen üretim alışkanlıklarını günümüze taşıyor.

SEMERCİLİK: YÜK HAYVANLARININ VAZGEÇİLMEZ USTALIĞI

Geçmişte kırsal ulaşımın ve taşımacılığın önemli bir bölümünü yük hayvanları oluşturuyordu. Bu hayvanların sırtına yerleştirilen semerlerin hazırlanması ise semerci ustalarının işiydi. Samsun'un kırsal ilçelerinde geçmişte yaygın olan semercilik, motorlu taşıtların ve tarım makinelerinin kullanımının artmasıyla birlikte azalmaya başladı.

NALBANTLIK: KIRSAL YAŞAMIN ESKİ MESLEKLERİNDEN

Atların ve diğer yük hayvanlarının ayaklarına nal takılması, geçmişte nalbantların en önemli görevleri arasında bulunuyordu. Özellikle tarım, ulaşım ve taşımacılıkta hayvan gücünün kullanıldığı dönemlerde nalbantlık büyük önem taşıyordu. Tarım makineleri ve motorlu araçların yaygınlaşması, bu mesleğe duyulan ihtiyacın azalmasına neden oldu.

SARAÇLIK: DERİDEN ÜRETİLEN KOŞUM TAKIMLARI

Saraçlık, at ve diğer yük hayvanlarında kullanılan koşum takımlarının deri işçiliğiyle hazırlandığı geleneksel mesleklerden biri. Geçmişte kırsal hayatın önemli ihtiyaçlarını karşılayan saraç ustaları, deri malzemeleri keserek ve dikerek çeşitli ekipmanlar üretiyordu. Hayvancılık ve taşımacılık alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte saraçlık da eski yaygınlığını kaybeden zanaatlar arasında yer aldı.

EL YAPIMI BIÇAKÇILIK: DEMİRE ŞEKİL VEREN USTALAR

Samsun'un Bafra ve Alaçam çevresinde geleneksel el işçiliğiyle yapılan bıçaklar, yöresel zanaat örnekleri arasında gösteriliyor. Metal işleme ve ustalık gerektiren bıçak yapımında, malzemeler farklı aşamalardan geçirilerek kullanıma hazır hale getiriliyor. Seri üretimin yaygınlaşması, el yapımı bıçakçılığın geleneksel üretim biçimlerini de etkiliyor.

AYAKKABI TAMİRCİLİĞİ: ESKİ ÇARŞILARIN VAZGEÇİLMEZ MESLEĞİ

Geçmişte ayakkabıların yıpranması durumunda ilk başvurulan adreslerden biri kunduracı dükkânlarıydı. Samsun'un ilçe çarşılarında uzun yıllar hizmet veren ayakkabı tamircileri, eskiyen ayakkabıların tabanlarını değiştiriyor, sökülen bölümlerini onarıyor ve yeniden kullanılmasını sağlıyordu. Hazır ayakkabı üretiminin ve tüketimin artmasıyla geleneksel kunduracılık da eski yoğunluğunu kaybetti.

SAMSUN'UN UNUTULAN MESLEKLERİ KÜLTÜREL MİRASIN PARÇASI

Bakırcılıktan kalaycılığa, semercilikten nalbantlığa, sepetçilikten dokumacılığa kadar birçok meslek, Samsun'un üretim kültüründe önemli bir yere sahip oldu.Makineleşme, seri üretim ve değişen yaşam koşulları nedeniyle bu mesleklerin bir bölümü eski yaygınlığını kaybederken, bazıları sınırlı sayıda ustanın emeğiyle varlığını sürdürüyor. Samsun'un geleneksel zanaatları, yalnızca geçmişin üretim biçimlerini değil, aynı zamanda kentin kültürel hafızasını da yansıtıyor.

DAHA FAZLA SAMSUN HABERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Kaynak: HABER MERKEZİ