Samsun'un en eski mahalleleri arasında Kale, Pazar, Hançerli, Selahiye ve Saidbey öne çıkıyor. Osmanlı döneminden günümüze ulaşan tarihî kayıtlar, bu yerleşim bölgelerinin kentin ticaret, gündelik yaşam ve mimari gelişiminde önemli rol oynadığını gösteriyor. Ulugazi, Kadıköy ve Karasamsun da Samsun'un farklı dönemlere uzanan kent belleğinde dikkat çeken yerleşim alanları arasında bulunuyor.

Samsun'un çarşılarında yıllardır değişmeyen gelenek!
Samsun'un çarşılarında yıllardır değişmeyen gelenek!
İçeriği Görüntüle

KALE MAHALLESİ: ESKİ SAMSUN'UN KALBİ

Kale Mahallesi, Samsun'un en eski kent merkezlerinden biri olarak biliniyor. Tarih boyunca ticaret, yönetim ve yerleşim faaliyetlerinin yoğunlaştığı bölge, şehrin gelişiminde önemli bir yere sahip.

Kale çevresinde bulunan tarihî yapılar, Osmanlı döneminden Cumhuriyet yıllarına uzanan mimari değişimi yansıtıyor. Saathane Meydanı çevresindeki Süleyman Paşa Medresesi ve eski ticaret yapıları, bu geçmişin izlerini taşıyor.

Akademik araştırmalarda Kale Mahallesi, Samsun'un tarihî ticaret merkezi niteliğindeki eski yerleşim bölgelerinden biri olarak tanımlanıyor.

PAZAR MAHALLESİ: YÜZYILLARIN TİCARET MERKEZİ

Pazar Mahallesi, Samsun'un tarihî mahalleleri arasında en dikkat çekici yerleşimlerden biri. Mahallenin geçmişi, Osmanlı dönemindeki pazar kapısı ve ticaret alanlarıyla ilişkilendiriliyor.

1485 tarihli Osmanlı tahrir kayıtlarında Pazarkapı Mescidi adıyla anılan bir mahalle bulunuyor. Bu bilgi, Pazar çevresindeki yerleşim ve ticaret faaliyetlerinin yüzyıllar öncesine uzandığını gösteriyor.

Pazar Camii, Taşhan ve çevredeki tarihî yapılar, bölgenin ticaret geçmişi açısından önem taşıyor. Günümüzde de Saathane çevresi, eski Samsun'un çarşı kültürünü anlamak isteyenler için önemli bir durak.

HANÇERLİ VE SAİDBEY: ESKİ MAHALLE YAŞAMI

Hançerli ve Saidbey, Samsun'un Osmanlı dönemi yerleşim geçmişinde adı geçen mahalleler arasında bulunuyor.

  1. yüzyıla ait Samsun şer'iyye sicillerinde Hançerli, Pazar ve Sa'di Bey gibi mahalle adlarına rastlanıyor. Bu kayıtlar, eski yerleşimlerin isimleri ve sosyal hayatı hakkında bilgi veriyor.

Hançerli ve Saidbey mahalleleri aynı zamanda Samsun'un geleneksel konut mimarisi açısından önem taşıyor. Eski evlerde kullanılan ahşap, kâgir ve bağdadi yapı teknikleri, geçmişteki yaşam koşullarının mimariye nasıl yansıdığını gösteriyor.

SELAHİYE VE ULUGAZİ: TARİHÎ EVLERİN İZLERİ

Selahiye Mahallesi, Samsun'un eski konut dokusuyla öne çıkan yerleşim alanlarından biri. Geleneksel ev mimarisi, mahallenin tarihî kimliğinin önemli parçalarından birini oluşturuyor.

Ulugazi Mahallesi de eski konutların ve korunması gereken kültürel varlıkların bulunduğu bölgeler arasında yer alıyor.

Samsun'un tarihî yapı mirası üzerine 2018 yılında yayımlanan akademik araştırmada kullanılan 2017 tarihli koruma envanterinde Ulugazi Mahallesi'nde 39, Selahiye Mahallesi'nde 30 tarihî ve kültürel varlık kayıtlıydı.

Bu rakamlar mahallelerin güncel yapı sayısını değil, araştırmada incelenen döneminin koruma envanterini ifade ediyor.

SAMSUN'UN ESKİ MAHALLELERİ NASIL DEĞİŞTİ?

Samsun'un mahalle yapısında yaşanan önemli kırılmalardan biri 1869 yılındaki büyük yangındı. Kentteki yapıların önemli bir bölümü bu yangında zarar gördü ve şehir yeniden imar edildi.

Bu nedenle bugün Samsun'da görülen tarihî evlerin önemli bir bölümü 19. yüzyılın sonları ve sonraki dönemlerle ilişkilendiriliyor.

Cumhuriyet döneminde de kent büyümeye devam etti. 1927 yılında nüfusun özellikle Kadıköy, Selahiye ve Ulugazi mahallelerinde yoğunlaştığı tarihî kaynaklarda belirtiliyor.

Kale, Pazar, Hançerli, Saidbey, Selahiye ve Ulugazi gibi mahalleler, farklı dönemlerin mimari ve sosyal özelliklerini taşıyor. Karasamsun ise şehrin daha eski yerleşim coğrafyasını anlamak bakımından önem taşıyor.

Samsun'un mahalle geçmişini araştırırken tarihî yerleşim alanlarının yaşıyla bugünkü idari mahallelerin kuruluş tarihlerini birbirinden ayırmak gerekiyor. Değişen mahalle sınırları ve adları nedeniyle tek bir mahalleyi kesin biçimde şehrin en eskisi ilan etmek mümkün değil.

DAHA FAZLA SAMSUN HABERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Kaynak: HABER MERKEZİ