Samsun'un Çarşamba ilçesinde, bir mezarlığın sessizliği içinde 800 yılı aşkın bir geçmiş saklı. Yüzyıllar boyunca nice kuşakların gelip geçtiği, zamanın her şeyi değiştirdiği bu topraklarda, ahşap bir cami ilk günkü mimari ustalığının izlerini taşımaya devam ediyor. Ne betonla yükseltilmiş duvarları ne de günümüz yapılarına benzeyen bir iskeleti var. Ahşap parçaların birbirine ustalıkla geçirilmesiyle inşa edilen Göğceli Camii, Anadolu'nun en eski ahşap ibadethanelerinden biri olarak geçmişin ustalığını bugüne taşıyor.

Samsun'da 800 yıllık sır! Tek bir çivi çakılmadan yapıldı

BİR MEZARLIĞIN ORTASINDA 800 YILLIK TARİH

Çarşamba ilçesinde, halk arasında Garipler Mezarlığı olarak da bilinen Gökçeli Mezarlığı'nın içerisinde yer alan Göğceli Camii, Anadolu Selçuklu döneminden günümüze ulaşan nadir yapılardan biri.

Bugün önünden geçenlerin gördüğü bu mütevazı ahşap yapı, aslında yüzyıllar öncesinin mimarlık bilgisini ve ustalığını içinde barındırıyor.

Caminin üzerinde ne zaman yapıldığını anlatan bir inşa kitabesi bulunmuyor. Ancak ahşaplarından alınan numuneler üzerinde gerçekleştirilen bilimsel incelemeler, yapının geçmişine ışık tutuyor.

Araştırmalar, caminin 1206 yılında inşa edildiğini, önündeki revak bölümünün ise 1335 yılında eklendiğini ya da onarıldığını ortaya koyuyor.

ÇİVİ YERİNE USTALIK KULLANDILAR

Göğceli Camii'nin en dikkat çekici özelliği, yapımında kullanılan ahşap birleştirme tekniği.

Günümüzde bir yapının inşasında çok sayıda metal bağlantı elemanı kullanılırken, yaklaşık sekiz asır önce bu camiyi yapan ustalar farklı bir yöntem tercih etti.

Ahşap parçalar, kurtboğazı geçme adı verilen yöntemle birbirine kenetlendi. Duvarlar, tek parça halinde uzanan büyük ahşap kalasların üst üste yerleştirilmesiyle oluşturuldu.

Yapının ana ahşap duvar sisteminde çivi kullanılmadı. Dövme demir çiviler ise yalnızca direk başlarının kirişlere bağlandığı ve bazı mertek eklerinin bulunduğu sınırlı bölümlerde kullanıldı.

Bu teknik sayesinde cami, geleneksel Anadolu ahşap mimarisinin günümüze ulaşabilen en önemli örneklerinden biri haline geldi.

Samsun'da 800 yıllık sır! Tek bir çivi çakılmadan yapıldı

20 METREYE UZANAN AHŞAP KALASLAR

Caminin yapımında kullanılan ahşapların boyutları da dikkat çekiyor.

Duvarları oluşturan tek parça kalasların yaklaşık 15 ila 18 santimetre kalınlığında, 50 ila 70 santimetre genişliğinde ve 12 ila 20 metre uzunluğunda olduğu belirtiliyor.

Yüzyıllar önce bu büyüklükteki ahşap parçaların hazırlanması ve birbirine geçirilerek yapının oluşturulması, dönemin ustalarının marangozluk bilgisini gözler önüne seriyor.

Yapıda karaağaç, dişbudak ve kestane gibi farklı ağaç türleri kullanıldı. Üstelik ahşap geçme sistemiyle inşa edilen cami, sökülüp yeniden kurulabilmesine olanak veren taşınabilir bir yapı özelliği de taşıyor.

TAVANINDA BAŞKA HİÇBİR YERDE GÖRÜLMEYEN NAKIŞLAR

Göğceli Camii'nin dikkat çeken bir başka özelliği ise iç mekânındaki ahşap süslemeler.

Özellikle tavanında bulunan nakışların Anadolu'daki diğer yapılarda benzerine rastlanmadığı belirtiliyor.

Kök boyalarıyla hazırlanan renkler, ahşap yüzeylere bitkisel motifler ve farklı kompozisyonlar halinde işlendi.

Caminin içerisinde neredeyse her tahtada farklı bir süsleme bulunuyor. Aynı motiflerin sürekli tekrarlanması yerine, birbirinden farklı desenlerle zengin bir görünüm oluşturuldu.

Bu süslemelerin erken Osmanlı döneminde başlayarak klasik dönemin sonlarına doğru tamamlanmış olabileceği değerlendiriliyor.

Böylece cami, yalnızca Selçuklu döneminin ahşap yapı geleneğini değil, sonraki yüzyılların sanat anlayışını da günümüze taşıyor.

Samsun'da 800 yıllık sır! Tek bir çivi çakılmadan yapıldı

YÜZYILLAR GEÇTİ, GÖĞCELİ CAMİİ AYAKTA KALDI

1206 yılına tarihlenen Göğceli Camii, aradan geçen sekiz asrı aşkın süre boyunca varlığını korudu. Yapı, 2007 yılında kapsamlı bir restorasyondan geçirildi.

Bugün Çarşamba'daki Gökçeli Mezarlığı içerisinde bulunan cami, Anadolu'da ayakta kalabilmiş en eski ahşap camiler arasında gösteriliyor.

Onu özel kılan yalnızca yaşı değil; yüzyıllar önce geliştirilen ahşap geçme sistemi, büyük kalaslarla kurulan mimarisi ve her biri farklı hikâye anlatır gibi görünen tavan süslemeleri.

Samsun'da hafta sonu için farklı rota! Bayraktepe Tabiat Parkı
Samsun'da hafta sonu için farklı rota! Bayraktepe Tabiat Parkı
İçeriği Görüntüle

Bir mezarlığın sessizliğinde yükselen bu ahşap yapı, Samsun'un tarihinin yalnızca taşlardan, kalelerden ve antik kentlerden ibaret olmadığını hatırlatıyor.

Göğceli Camii, 800 yılı aşkın geçmişiyle, ahşaba şekil veren ustaların bıraktığı mirası bugün de yaşatıyor.

DAHA FAZLA SAMSUN HABERİ İÇİN TIKLAYINIZ

Kaynak: HABER MERKEZİ