banner1365

banner1496

banner1499

banner1334

21.03.2020, 09:29 234

Nevruz, Orta Asya ve korona

Nevruz Toyunun en görkemli ve ihtişamlı kutlandığı Kazakistan’da bu yıl Nevruz etkinliklerini, şenliklerini, toplantılarını ve ikramlarını bizzat yaşayıp görecek ve tecrübe edecektik. Nasip olmadı; koronavirüs ‘Nevruz’u da vurdu. Türkiye’deki tedbirlere benzer uygulamaları Kazakistan’da da görmek mümkün.16 Mart-15 Nisan 2020 tarihleri arasında adeta olağanüstü hal uygulamasına geçildi. Okullar, sinema ve tiyatro salonları, AVM’ler kapalı. Ülkeye giriş çıkışlar kontrollü yapılmakta ve bazı ülkelerle ulaşım tamamen durdurulmuş vaziyette. AhmetYesevi Hazretlerinin Türbesine yapılan ziyaretler donduruldu. Cuma namazlarına şimdilik kısıtlama yok ama tedbir ve tavsiyeler var. Bütün akademik toplantı ve etkinlikler iptal edildi. Halk umumiyetle evlerine çekildi, öğrenciler de memleketlerine gitti diyebiliriz. Allah’a şükür Türkistan şehrinde şimdilik bir vakaya rastlanılmadı, ancak Kazakistan genelinde birkaç büyük şehirde dış bağlantılı olarak vaka tespit edildiğini duyuyoruz. Resmi açıklamaya gore bu sayı otuzlarda.

Türkistan şehrindeki Ahmet Yesevi Türbesi’nin yakınında bulunan düz ve geniş bir alanda uzunca süredir Nevruz hazırlıkları devam ediyordu. Bölgeye ciddi anlamda turizm yatırımlarının yapıldığını görüyorduk. Hatta Cumhurbaşkanı Tokayev’in de ‘Nevruz’da burada olacağı bildirilmişti. 2020 yılının UNESCO tarafından Farabi Yılı ilan edilmesi nedeniyle de ‘Nevruz’da Uluslararası Farabi Sempozyumu düzenlenecekti. Bütün hazırlıklar tamamlanmıştı. Eski tarz topraktan evler, keçeden çadırlar, altıbakan adı verilen salıncaklar hazırlanmıştı. Eğer Nevruz Toyu genelde Kazakistan’da, özelde Türkistan’da kutlanabilseydi biz burada eski Kazak hayatının izlerini görecektik. Geleneksel Kazak çadırını, Kökpar adı verilen at yarışlarını, kız-erkek atışmalarını, dombra resitallerini, gençlerin altıbakan denilen salıncakta coşkuyla sallanmalarını izleyecek; kımızı, kımranı(devesütünü) ve zengin et yemeklerini tadacaktık. Allah Türk milletine ve yurtlarına başka zeval vermesin. Gelecek yıllarda daha güzelleri düzenlenir inşallah.

Gelelin ‘Nevruz’un stratejik konumuna ve önemine. Batılılar Antropoloji, Etnoloji, Arkeoloji ve Folklor gibi sosyal bilimleri daha çok sömürecekleri ve hükmedecekleritoplumları ayrıştırmak, ötekileştirmek, parçalayıp bölmek ve sonra da yönetmek için birer araç olarak kullandılar. Ancak bizler bu sosyal bilimlerden ve ortak kültürel değerlerden batılıların aksine milletimizi ayrıştırmak için değil, kültürel aidiyet içerisinde birlik ve beraberliğimizi temin etmek için istifade etmek mecburiyetindeyiz. Çünkü Nevruz, Türk dünyasının en büyük ortak milli bayramıdır.

Nevruz Bayramı; Balkanlardan, Anadolu’ya, Orta Doğu’dan Orta Asya’ya kadar uzanan bu geniş ve kadim coğrafyada (Biz buraya Avrasya Coğrafyası diyoruz) bilinir ve çeşitli pratiklerle kutlanır. Türklerde 21 Mart Ergenekon’dan çıkışı temsil eder. Bu çıkış, Türkler için tarih sahnesine yeniden çıkışın bir sembolüdür. Ancak zaman zaman tarihin derinliklerinden gelen bu türden değerlerin, dini motiflerle de bezenerek yeni bir görünüme büründürüldüğü muhakkaktır. Yani varlığı İslâmiyet öncesine dayanan bayramların yeniden dini bir kimlik kazanmalarıdır söz konusu olan. Ancak değişmeyen tek şey bayramların birleştirici, kaynaştırıcı işlevidir.

“Nevruz; Yenigün demektir. Nevruz, yeniliği, yeni yıla girmeyi, baharın gelişini, tabiatın yeniden dirilişini, sıkıntılardan kurtulmayı, huzur ve kardeşliği, birlik ve beraberliği temsil eder. Zaten bayramların da gerçek işlevi budur.

Nevruz sözcüğü coğrafi ağız farklılıkları nedeniyle Azerilerde ve Türkmenlerde “novruz”, Başkurt ve Kazaklarda “navruz”, Kırgızlarda “noruz”, Özbeklerde ise “növroz” şeklinde telaffuz edilmektedir. Nevruz günü bütün Orta Asya Türk boylarında kutlanmakta olup; bu gün resmi tatildir. Hatta Nevruz’un 22 Martta kutlandığı Kazakistan’da resmi tatil üç gün sürmektedir.

Nevruz, Türk kültür coğrafyasına ve Türk insanın dimağına o kadar çok sirayet etmiştir ki edebiyatımızda nevrûziyye adı verilen bir tür doğmuş ve gelişmiştir. Yine Nevruz,    Osmanlı sarayında davetlilere ikram edilen bir macuna ve Türk musikisinde bir makama ad olmuştur. Ayrıca Türk tarihinde Atabeg Nevruz, Nevruz Han, Emir Nevruz, Nevruz Mirza, Nevruz Ahmet, Nevruz Bay gibi bu adla anılan pek çok hükümdar ve kumandan mevcuttur. Yine Nevruz, Anadolu’nun pek çok yöresinde yer adı olarak kullanılmış ve bir çiçeğin adı olmuştur. Kısaca Nevruz, Türk kültürüne ve töresine mal olmuştur. Özellikle 21 Mart’ta baharın daha belirgin hissedildiği Orta Asya’da Nevruz bir başka güzel ve coşkulu kutlanmaktadır. Anadolu’da bunun yerini biraz da iklime bağlı olarak 6 Mayıs Hıdırellez şenlikleri almıştır.

‘Nevruz’un bir kültür ve folklore etkinliği olduğunu, onu dini, siyasi ve etnik bakımdan değerlendirmenin de yanlış olacağını belirtmek istiyorum. Umuyorum ki aynı kökten gelen, aynı dine inanan, aynı dili konuşan, aynı kültürü paylaşan; fakat dünya konjonktüründe farklı yer ve şartlarda yaşamak zorunda kalan bu kardeş ülke insanlarının kültür birlikteliğine bir nebzecilik de olsa katkıda bulunmuşuzdur. 21 Mart günü Ergenekon’dan dağı ateşle eriterek çıkan aziz milletimizin, bugün de birlik ve beraberliğimizi tehdit eden şer bulutlarını dağıtmasını ve dünya sahnesine yeniden güçlü bir biçimde çıkmasını temenni ediyorum. Kahrolsun korona!

Yorumlar (3)
Mehmet BOZKURT 4 ay önce
Hocam, emeğinize sağlık. Allah zihninize, fikrinize ve zikrinize kuvvet versin.
Mehmet BOZKURT 4 ay önce
Hocam, emeğinize sağlık. Allah zihninize, fikrinize ve zikrinize kuvvet versin.
İhsan ARMAN 4 ay önce
İnşaAllah üstesinden geleceğiz. Allah razı olsun.
banner1474
25°
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 14 Temmuz 2020
İmsak 03:12
Güneş 05:07
Öğle 12:46
İkindi 16:44
Akşam 20:14
Yatsı 22:01