Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte Kutup Girdabı (Polar Vorteks) ve El Niño'nun hava koşulları üzerindeki olası etkileri yeniden gündeme geldi. Arktik bölgesinde etkili olan güçlü rüzgârların zayıflaması, soğuk hava dalgalarının daha güneydeki bölgelere ulaşma ihtimalini artırıyor. Uzmanlar, erken başlayan ani stratosferik ısınma olayının bazı bölgelerde sert soğuklara, kuraklığa ve enerji tüketiminde artışa neden olabileceği konusunda uyarıyor.
KUTUP GİRDABI ZAYIFLADI! KIŞ TAHMİNLERİ DEĞİŞEBİLİR
Arktik bölgesinin üzerinde etkili olan Kutup Girdabı, soğuk havanın kutup çevresinde tutulmasında önemli rol oynuyor.
Ancak güçlü rüzgârların zayıflaması veya parçalanması, kutup kaynaklı soğuk hava kütlelerinin güneye doğru ilerlemesine zemin hazırlayabiliyor.
Meteorologlar, bu yıl kutup rüzgârlarında yaşanan değişimlerin kış mevsimindeki hava koşullarını etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birçok ülkede kışın nasıl geçeceği henüz kesinleşmezken, bazı bölgelerde normalden daha soğuk ve kurak koşulların görülebileceği değerlendiriliyor.
ANİ STRATOSFERİK ISINMA DİKKAT ÇEKTİ
Uzmanların üzerinde durduğu gelişmelerden biri de ani stratosferik ısınma (SSW) olarak bilinen atmosfer olayı oldu.
Bu yıl modern gözlem tarihinin en erken ani stratosferik ısınma olayının yaşandığı belirtiliyor.
Atmosferin üst katmanlarında meydana gelen sıcaklık değişimleri, kutup çevresindeki güçlü rüzgârların zayıflamasına veya parçalanmasına neden olabiliyor.
Bu durum, bazı bölgelerde soğuk hava dalgalarının etkisini artırabilecek koşullar oluşturabiliyor.
UZMANLARDAN KURAKLIK UYARISI
Meteorolog Prof. Andrew Charlton-Perez, kış aylarında kurak hava koşullarının devam etme ihtimaline dikkat çekti.
Bazı bölgelerde su kaynaklarının kritik seviyelere gerilediğini belirten Charlton-Perez, su rezervlerinin toparlanabilmesi için normalin üzerinde yağışlara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Uzman, kış boyunca uzun süreli kuraklığın devam etmesi halinde barajların yeterince dolmayabileceğini belirtti.
Böyle bir durumun gelecek yaz evlerin, işletmelerin ve çiftçilerin su kaynaklarına erişimini olumsuz etkileyebileceği vurgulandı.
ELEKTRİK TALEBİNDE 3 KATA VARAN RİSK
Kutup Girdabı'ndaki değişimlerin olası etkileri yalnızca hava sıcaklıklarıyla sınırlı değil.
2026 yılında yayımlanan bir araştırmaya göre ani stratosferik ısınma olayları, Kuzey ve Orta Avrupa'da aşırı elektrik talebi yaşanma ihtimalini 1,5 ila 3 kat artırabiliyor.
Soğuk hava dalgaları nedeniyle ısınma ihtiyacının yükselmesi, elektrik tüketimini ve enerji sistemleri üzerindeki yükü artırabiliyor.
Ancak araştırmada belirtilen oran, elektrik faturalarının veya toplam elektrik tüketiminin doğrudan üç katına çıkacağı anlamına gelmiyor.
KIŞ AYLARINDA FATURALAR ARTABİLİR
Hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte ısınma ihtiyacının artması, hanelerin enerji tüketimini doğrudan etkileyebiliyor.
Özellikle elektrikli ısıtma sistemlerinin yaygın olduğu bölgelerde uzun süreli soğuk hava dalgaları, tüketim miktarını artırarak faturalara ek yük getirebiliyor.
Uzmanlar, soğuk hava koşullarının enerji talebini artırmasının tüketiciler açısından maliyet oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
ELEKTRİKLİ ISITMA SİSTEMLERİ İÇİN DİKKAT ÇEKEN AÇIKLAMA
Newcastle Üniversitesi'nden Dr. Hannah Bloomfield, İngiltere'nin doğal gazla çalışan merkezi ısıtma sistemlerine dayanması nedeniyle mevcut durumda soğuk hava koşullarına görece hazırlıklı olduğunu belirtti.
Ancak net sıfır emisyon hedefleri kapsamında doğal gazlı sistemlerin yerini elektrikli ısı pompalarının almasının gelecekte enerji altyapısı açısından yeni zorluklar oluşturabileceğine dikkat çekti.
Bloomfield, özellikle rüzgârın az olduğu ve sıcaklıkların düştüğü dönemlerde elektrik sistemleri üzerindeki baskının artabileceğini ifade etti.
HER KUTUP GİRDABI DEĞİŞİMİ SERT KIŞ ANLAMINA GELMİYOR
Lozan Üniversitesi'nden Dr. Regan Mudhar, ani stratosferik ısınma olaylarının her zaman yeryüzündeki sıcaklıkları etkilemediğini vurguladı.
Mudhar, bu yıl yaşanan gelişmenin İngiltere ve Kuzey Avrupa'da şiddetli soğuklarla takip edildiğini belirtti.
Araştırmacılar, atmosferdeki değişimlerin hava sıcaklıkları kadar ısınma kaynaklı elektrik talebini de etkileyebileceğine dikkat çekti.
TÜRKİYE'DE KIŞ NASIL GEÇECEK?
Kutup Girdabı'ndaki zayıflama, Türkiye'de de kış mevsiminin nasıl geçeceğine yönelik merakı artırdı.
Ancak söz konusu atmosfer olayının Türkiye'de kesin olarak sert ve kurak bir kış yaşanacağı anlamına gelmediği belirtiliyor.
Soğuk hava dalgalarının hangi bölgelere ulaşacağı, atmosferdeki diğer koşullara bağlı olarak değişebiliyor.
Bu nedenle Türkiye'deki sıcaklık ve yağış durumunun netleşmesi için güncel meteorolojik tahminlerin takip edilmesi gerekiyor.
