Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), yıllık gelir vergisi beyannamelerinde sona yaklaşılırken denetimlerini teknoloji destekli yeni sistemlerle sıkılaştırdı. Yapay zeka tabanlı analizlerle, beyan dışı bırakılan ya da düşük gösterilen gelirler tek tek ortaya çıkarılıyor.
BEYANNAME İÇİN SON GÜNLER
Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan alınan bilgilere göre, 2025 yılına ait gelirlerin beyan edilmesi için tanınan süre 31 Mart’ta doluyor. Son günlere girilirken mükelleflerin kira, ücret, faiz, temettü ve değer artış kazançları gibi tüm gelir unsurlarını eksiksiz ve doğru şekilde bildirmesi gerekiyor.
TÜM VERİLER TEK MERKEZDE TOPLANIYOR
GİB’in geliştirdiği yapay zeka destekli sistemler, bankalar, finans kuruluşları ile kamu ve özel sektörden elde edilen verileri tek bir merkezde topluyor. Bu veriler, beyan sistemleriyle entegre edilerek mükelleflerin gerçek ekonomik faaliyetleriyle yaptıkları beyanlar karşılaştırılıyor. Para akışı, işlem hacmi ve tahsilat süreçleri analiz edilerek uyumsuzluklar tespit ediliyor.
ZARAR BEYAN EDENLER RADARDA
Sistem, sürekli zarar gösteren işletmeler, düşük ya da matrahsız beyan sunan mükellefler ve sektör ortalamalarından sapma gösteren finansal davranışları mercek altına alıyor. Banka ve POS verileri ile beyanlar arasındaki farklılıklar da detaylı şekilde inceleniyor. Uzun süre zarar eden işletmeler riskli gruplar arasında değerlendiriliyor.
GAYRİMENKUL SEKTÖRÜNE YAKIN TAKİP
Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi kapsamında gayrimenkul alım-satımları da detaylı analiz ediliyor. Taşınmazların konumu, metrekare değeri, imar durumu ve bölgesel arz-talep dengesi gibi unsurlar birlikte değerlendirilirken, uydu görüntüleri ve tapu verileriyle fiyat sapmaları tespit ediliyor.
KİRA GELİRLERİ ÇAPRAZ KONTROLDE
Kira gelirleri de saha çalışmalarıyla desteklenen denetimlerle inceleniyor. Elektrik, su ve doğal gaz abonelikleri, kullanım yoğunluğu ve sürekliliği gibi veriler üzerinden taşınmazların fiili kullanımı belirleniyor. Böylece beyan edilen kira gelirleri ile gerçek piyasa koşulları karşılaştırılarak eksik ya da hiç beyan edilmeyen durumlar ortaya çıkarılıyor.
TEMETTÜ VE YATIRIM GELİRLERİ İZLENİYOR
Menkul sermaye iratları kapsamında temettü ve kar payı gelirleri de detaylı denetime tabi tutuluyor. Merkezi Kayıt Kuruluşu verileri üzerinden yatırım hareketleri, portföy büyüklükleri ve gelir akışları analiz edilerek beyanlarla karşılaştırılıyor. Özellikle yüksek gelir grubundaki mükellefler için daha kapsamlı incelemeler yapılıyor.
“SON GÜNÜ BEKLEMEYİN” UYARISI
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik veya hatalı beyanların cezai yaptırımlara yol açabileceğini belirterek mükellefleri uyardı. Şimşek, gelişmiş analiz sistemleri sayesinde uyumsuzlukların hızlı şekilde tespit edildiğini ifade ederek, beyannamelerin son güne bırakılmadan kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.
Vergiye gönüllü uyumun artırılmasının öncelikli hedef olduğunu belirten Bakan Şimşek, dijitalleşme ve yapay zeka destekli denetimlerle daha şeffaf ve adil bir vergi sisteminin güçlendirileceğini kaydetti.