banner1365

banner1469

banner1345

banner1468

08.01.2020, 11:30

Feridüddin Attar ve Öğütnâmesi

İranlı mutasavvıf-şâir Ferîdüddin Attâr’ın doğum tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte İran’ın Nişabur şehrinde doğduğu ve 1221 yılında yine Nişabur’da vefat ettiği kayıtlarda mevcuttur. Ayrıca hekim ve eczacı olmasından dolayı Attâr olarak anılır. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Şeyh Galip ve diğer mutasavvıflar tarafından övgüyle anılan Attâr, çoğu günümüze kadar ulaşan pek çok eser bırakmıştır. Bunlardan biri de Türkçeye çevrilmiş olan “Pendnâme” yani Öğütnâme adlı eseridir. Toplum olarak öğüt dinlemekten pek hoşlanmasak da günümüz meselelerine karşılık bir panzehir hükmünde olan Attar’ın kimi tavsiyeleri bizim için yol gösterici, zihin açıcı ve huzur verici niteliktedir. MEB tarafından 1993 yılında Şark-İslam Klasikleri serisinden basılmış olan “Pendnâme” kitabı M. Nuri Gençosman tarafından Farsçadan Türkçeye aktarılmıştır. Bu kitaptan önce kendim, sonra sizler için bir seçki hazırlamaya çalıştım. Umulur ki hep birlikte istifade ederiz.

Akıllıların âdeti sükût, câhillerin âdeti unutkanlıktır. Gıybet ve yalandan ziyade sükût gereklidir. Hakkı öğrenmekten başka söz söyleme. Doğru sözü de halkı kötüleme yolunda sarf etme. Çok konuşmak kalbi öldürür. (s. 9)

Ey kardeş, dört şeyde tehlike vardır: Elinden gelirse bunlardan sakın: Sultana yakınlık, kötülerle dostluk, dünya sevgisi ve kadına (harama) düşkünlük. (Kurb-ı Sultân, Âteş-i Sûzan’dır) (s. 11)

Ey aziz, esenliği arıyorsan onu şu dört şeyde bulabilirsin: Emniyette olmak, aile saadeti, vücut sağlığı ve feragattir. Nefsinin heveslerini ayak altına al, ona hoşlandığı şeyleri az ver. Cihanın belalarına karşı sabırlı ol, nimet zamanında Allah’a şükret. (s. 13-14)

Ey aziz! Akıl ve bilgi sahiplerinin dört şeyden uzak durması gereklidir: Akıllı ve bilgili kişi, işini beceriksizlere ısmarlamamalı, değersizlere de iyilik yapmamalıdır. Aklın varsa kötülüğe heves etme; mademki göçeceksin, eli boş gitme. Yumuşak huylu ve aydın gönüllü olan zamanede dertsiz yaşar. Dünyada herkesten ileri geçmek istersen tuz ekmek dağıtmakta eli açık ol. (s. 24)

Ey aziz: Şüphe yok ki, kurtuluşun üç yolu vardır: Birincisi Allah’tan korkmak, ikincisi helâl rızık aramak, üçüncüsü doğru yolda (sırat-ı müstakîm üzre) yürümektir. Para için zengine meddahlık etme. Zamane zenginleri ölü insanlardır. Ey oğul, ölülerle ne işin var? Sayısız mal ve altın topla, sonra kabirde bunların hasretini çek. (s. 25)

Dört şey de vardır ki bu bütün yaratılmışlardan kötüdür: Birincisi hasettir ki bir nevi kindir, ikincisi kendini beğenmedir, üçüncüsü hışım yani öfkesini yenememek, dördüncüsü ise kıskançlıktır. İçindeki katkıları at da altın gibi saf ol, toprak olmadan önce toprak gibi alçak gönüllü ol. Hırsı bırak da kanaate alış. Nihayet bir gün ölümü düşün. Daima dostlarla düşüp kalkmaya bak, elinden gelirse düşman yüzünü hiç görme. (s. 27-28)

Talihsizliğin nişanı dörttür: Bunlar; ahmağa fikir danışmak, cahile para vermek, dostlarının öğütlerini dinlememek ve dünyadan ibret almamaktır. (s.28)

Ey oğul, herkeste bulunan dört şeyden dört şey daha doğar: İnatçılıktan rezil-rüsvaylık doğar. Öfkeye pişmanlık fayda vermez. Kibirden düşmanlık, tembellikten de düşkünlük hâsıl olur. Öfkesine uyan cahilin kazancı pişmanlıktan başka bir şey olmaz. (s. 29)

Şu dört şey ürer ve başka şeylere yol açar: Dilencilik yapan horlanır, ötekini berikini küçük gören yalnız kalır. Bir işin sonunu düşünmeyen kimse neticede bir gün pişmanlık çeker. İşinde ihtiyatlı davranmayanında gönlüne ağırlıklar çöker. Sultanla kavgaya karışan, işini baştanbaşa harap eder. Kötü huyları yüzünden geçimsizlik edenler, şüphesiz dostlarını kaçırırlar. Sultana karşı yiğitlik davası güden malının, canının mahvını hazırlamış olur. Padişaha isyan edenin de gündüzü kararır, geceye döner. (s. 33)

Bir değersizi iktidar mevkiinde görsen de dileğini ondan isteme. Bayağının kapısına ayak basma, ona rastlasan da hal hatır sorma. Elinden gelirse ahmağın işini yoluna koyma. (s. 40)

Beş kimsede beş şey bulunmaz: Birincisi sultanlarda dostluk yoktur. Erenlerin bu sözüne inan. Alçağa mürüvvet gözü ile bakma. Çirkin huylu yücelik bulmaz. Başkalarının malına kıskançlıkla bakanın dimağına rahmet kokusu erişmez. Bir de çok yalan söyleyenlerde vefa ışığı bulunmaz. (s. 43)

Vesselam…

Yorumlar (3)
Mehmet BOZKURT 2 hafta önce
Hocam, faydalı bir yazı kaleme aldığınız için size teşekkür ediyorum ve bu yazının devamını talep ediyoruz inşAllah.
Bayram Özer. 2 hafta önce
Sayın hocam öğütleri çok faydalı buldum ve yararlandım. Teşekkür ederim.
Erdoğan kara 2 hafta önce
teşekkürler hocam istifade edebilmek dileği ile
hafif yağmur
Namaz Vakti 20 Ocak 2020
İmsak 06:19
Güneş 07:49
Öğle 12:51
İkindi 15:20
Akşam 17:43
Yatsı 19:07