Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, dünya ekonomisinin uzun yıllardır dar bir geçiş noktasına bağımlı şekilde ilerlemesinin büyük risk taşıdığını belirtti. Birol, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının yalnızca bölgesel değil, küresel çapta ekonomik sarsıntıya neden olacağını söyledi. 110 trilyon doları aşan dünya ekonomisi için bu hattın açık kalmasının hayati öneme sahip olduğunu ifade eden Birol, birçok ülkenin artık kısa ve orta vadeli yeni enerji planları üzerinde çalışmaya başladığını kaydetti.
GÜNLÜK 13 MİLYON VARİLLİK KAYIP
Savaşın ardından enerji arzında büyük kayıplar yaşandığını belirten Birol, günlük 13 milyon varillik ham petrol arzının piyasadan çekildiğini açıkladı. Dünya genelinde günlük petrol tüketiminin yaklaşık 100 milyon varil seviyesinde olduğu düşünüldüğünde, bunun son derece ciddi bir daralma olduğu değerlendiriliyor. Doğal gaz piyasasında da yaklaşık 100 milyar metreküplük tedarik kaybı yaşandığını söyleyen Birol, petrol ve gazdaki toplam kaybın geçmişte yaşanan enerji krizlerinin toplamından daha ağır sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
SADECE PETROL VE GAZ DEĞİL
Birol, mevcut sıkıntının yalnızca enerji ürünleriyle sınırlı kalmadığını vurguladı. Gübre, sülfür, helyum ve petrokimya ürünleri gibi birçok stratejik emtiada da arz zincirlerinin bozulduğunu belirtti. Bu ürünlerin tarım üretimi, sanayi tesisleri, sağlık sektörü ve yüksek teknoloji alanlarında yoğun şekilde kullanıldığına dikkat çekilerek, krizin farklı sektörlere yayılabileceği uyarısı yapıldı.
200’DEN FAZLA TANKER BEKLİYOR
Körfez bölgesinde 200’ün üzerinde ham petrol ve petrol ürünü tankerinin beklediğini aktaran Birol, buna ek olarak 10 sıvılaştırılmış doğal gaz tankerinin de sevkiyat yapamadığını söyledi. Hürmüz Boğazı’nın güvenli biçimde yeniden açılması halinde piyasada geçici rahatlama yaşanabileceğini belirten Birol, ancak bunun tek başına yeterli olmayacağını vurguladı.
84 ENERJİ TESİSİ HASAR GÖRDÜ
Savaş sürecinde petrol sahaları, rafineriler ve doğal gaz terminalleri dahil toplam 84 enerji tesisinin zarar gördüğünü açıklayan Birol, bunların 34’ünün ağır veya çok ağır hasarlı durumda olduğunu belirtti. Bu tesislerde üretimin yeniden normal seviyeye ulaşmasının en az iki yıl sürebileceğini ifade eden Birol, bazı alanlarda toparlanma süresinin daha da uzayabileceğini söyledi.
PETROL FİYATLARINDA DALGALANMA UYARISI
Önümüzdeki aylarda petrol piyasasında sert dalgalanmalar yaşanabileceğini belirten Birol, fiyatların yüksek seyretmesinin özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından ciddi risk taşıdığını dile getirdi. Yüksek enerji fiyatlarının enflasyonu hızlandırabileceğini, üretim maliyetlerini artırabileceğini ve dış ticaret açıklarını büyütebileceğini belirten Birol, birçok ülkenin dış borç baskısıyla karşı karşıya kalabileceğini söyledi.
IMF VE DÜNYA BANKASI İLE KRİZ MASASI
Birol, geçen hafta Uluslararası Para Fonu ile Dünya Bankası yöneticileriyle birlikte acil kriz koordinasyon grubu oluşturduklarını açıkladı. Bu yapının özellikle gelişmekte olan ülkelere mali destek ve yol haritası sunmak için çalışacağını belirtti.
TÜRKİYE İÇİN STRATEJİK FIRSAT
Türkiye açısından yeni enerji güzergahlarının öne çıkabileceğini ifade eden Birol, Basra-Ceyhan hattının geliştirilmesi ve Bakü-Ceyhan boru hattı kapasitesinin artırılmasının gündeme gelebileceğini söyledi. Türkiye’nin hem Akdeniz’e hem Avrupa pazarına ulaşan stratejik konumu sayesinde önemli avantajlara sahip olduğunu vurgulayan Birol, doğru planlama ile ülkenin enerji merkezine dönüşebileceğini kaydetti.
