İzmir'in Selçuk ilçesinde yaşayan halı ustası Osman Can, babasının karşı çıkmasına rağmen aldığı kararla geleneksel Türk halıcılığında dikkat çeken bir başarı hikâyesine imza attı. Yaklaşık 50 yıldır baba mesleğini sürdüren Can, seri üretim yerine doğal kök boyalar ve el eğirmesi yünlerle hazırlanan halılara yöneldi. Ürettiği eserler zamanla Avrupa'daki tarihî yapılara ve uluslararası müzelere kadar ulaştı.
BABASI "HER ŞEYİNİ KAYBEDERSİN" DİYE UYARDI
Geleneksel halıcılığı farklı bir üretim anlayışıyla sürdürmeye karar veren Osman Can, babasının kendisini bu süreçte uyardığını anlattı.
Doğal boya, geleneksel motifler ve el dokumasıyla üretim yapmanın zorluklarına dikkat çeken Can, babasının kendisine, "Çok zor bir iş, altından kalkamazsın; boyayı, modeli, dokuyucuyu bulmak imkânsız" dediğini aktardı.
Babasının bütün birikimini kaybedebileceği yönündeki uyarısına rağmen kararından vazgeçmeyen Can, geleneksel halı kültürünü gelecek nesillere aktarmayı hedeflediğini söyledi.
ÜRETTİĞİ HALILAR AVRUPA'YA ULAŞTI
Osman Can'ın Selçuk'taki atölyesinde ürettiği halılar, zamanla uluslararası alanda ilgi görmeye başladı.
Geleneksel yöntemlerle hazırlanan eserlerin ulaştığı yerler arasında Macaristan'daki Budapeşte Parlamento Binası ve Romanya'daki tarihî Kara Kilise de bulunuyor.
Can'ın çalışmaları, Türk halı sanatının geleneksel motiflerini ve doğal üretim tekniklerini yaşatmayı amaçlıyor.
ALMAN MÜŞTERİNİN SORUSU HAYATINI DEĞİŞTİRDİ
Osman Can, meslek hayatındaki en önemli dönüm noktalarından birinin yaklaşık 30 yıl önce Alman bir müşteriyle yaptığı konuşma olduğunu söyledi.
Müşterisinin neden kendisinden halı alması gerektiğini sorması üzerine önce uygun fiyatı ve ürünlerinin güzelliğini anlattığını belirten Can, aldığı yanıtla düşüncelerinin değiştiğini ifade etti.
Alman müşterinin kendisine yönelttiği, "Bu halının içinde senden ne var?" sorusunun uzun süre aklından çıkmadığını belirten usta, o günden sonra çalışmalarında özgünlüğe ve kaliteye daha fazla önem verdiğini anlattı.
"KENDİMİ SALVADOR DALİ'YE BENZETİYORUM"
Seri üretim ve sentetik malzemeler yerine doğal yöntemleri tercih eden Can, kazancını üretim tekniklerini geliştirmek için kullandığını söyledi.
Kendilerini yalnızca ticari kazanca odaklanan bir işletme olarak görmediklerini belirten Can, "Kendimi Salvador Dali'ye benzetiyorum" ifadelerini kullandı.
Kazandıkları parayı araştırma ve geliştirme çalışmalarına, özellikle doğal boyaların kalitesini artırmaya yatırdıklarını anlatan Can, ürettikleri halıların gelecekte kültürel değer taşıyan eserler olarak görülmesini istediğini dile getirdi.
Can ayrıca doğal malzemelerle üretilen halıların bazı sağlık sorunlarına iyi geldiğini öne sürdü. Ancak bu değerlendirmelerin bilimsel olarak doğrulanmış bir tedavi yöntemi anlamına gelmediği unutulmamalı.
ASIRLIK MOTİFLERİ GELECEĞE TAŞIYOR
Osman Can'ın koleksiyonunda 16. yüzyıla uzanan geleneksel motiflerden esinlenen halılar da yer alıyor.
Anadolu aslanları ve tarihî sembollerin kullanıldığı desenlerin güç, inanç ve korunma gibi anlamlar taşıdığını belirten Can, bu motiflerin geçmişten günümüze aktarılan kültürel değerleri yansıttığını söyledi.
Ürettiği halıları yalnızca ticari ürün olarak değerlendirmediğini ifade eden Can, onları gelecek kuşaklara bırakılacak bir kültür mirası olarak gördüğünü vurguladı.
AİLE MESLEĞİ YENİ NESİLLE DEVAM EDİYOR
Geleneksel halıcılık mesleğinin geleceğe taşınması için aile üyeleri de çalışmalara katılıyor.
Şehir plancısı Hatice Can, aileden gelen üretim deneyimini modern ve sürdürülebilir tasarım anlayışıyla birleştirmeye çalıştıklarını belirtti.
Hatice Can, mevcut birikimden yararlanırken sektöre yeni fikirler ve üretim yaklaşımları kazandırmayı hedeflediklerini ifade etti.
Babasının uyarılarına rağmen çıktığı yolda çalışmalarını sürdüren Osman Can, geleneksel Türk halı sanatını yaşatmaya devam ediyor.
