28.02.2018, 10:59 363

Samsun’un yakın siyasi tarihine bir bakış

Samsun, Cumhuriyet tarihi boyunca demokrasiye öncülük eden bir şehir olma özelliğini hep korumuştur. 1919 tarihi Cumhuriyete giden yolda önemli bir kavşaktır. Cumhuriyet Devrinde, Serbest Fırka Hareketi demokrasiye geçişimizin önemli kilometre taşlarından biridir. 1930 yılında yapılan belediye seçimlerinde Serbest Cumhuriyet Fırkası, aralarında Samsun’un da bulunduğu üç ilde belediye başkanlıklarını kazanmıştır. Daha sonra Samsun Belediye Başkanı seçilen Boşnakzâde Ahmet Bey’in istifası istenmiş; ancak kendisi istifa etmeyerek, "Halkın bu teveccüh ve itimadına karşı istifa etmeyi uygun görmem, hükümetinizin elinde kuvvet vardır, görevden alırsınız." cevabını vermiştir. Bundan hemen sonra da Samsun'da belediye seçimleri iptal edilmiştir.

            1935 ve 1942 seçimlerinde parlamentoya giren Ayşe Mualla Ulaş Hanım, meclisteki on yedi kadın vekilden birisi olmuştur. Yine Türk siyasi tarihinin bilge şahsiyetlerinden olan ve Çarşamba'da doğan Ord. Prof. Dr. Ali Fuad Başgil (1899-1967), 1961 seçimlerinde Samsun senatörü olarak seçilmiş ve Cumhurbaşkanlığına aday olması beklenirken, yönetimde bulunan askerlerin ve başka güç odaklarının meclisi kapatırız tehdidi karşısında adaylıktan çekilmek zorunda kalmıştır. Eğer bu menfur olay yaşanmamış olsaydı bugün Cumhurbaşkanı çıkaran şehirler kervanına Samsun da eklenmiş olacaktı.  

  Samsun, 1987 yılında yapılan referandumda büyük oranda "evet" diyerek siyasi yasakların kalkmasını en çok desteklemiş şehirlerden birisi olmuştur. Demek ki bu şehrin demokrat bir duruşu hep olagelmiştir ve demokrasi adeta bu şehrin taşına toprağına sirayet etmiştir. Bu ilden alınan seçim sonuçları; aslında Türkiye genelindeki durumu da yansıtmıştır. Samsun, bu özelliği nedeniyle zaman zaman cezalandırılmış mıdır, diye de insanın aklına gelmiyor değil. İhtilalların/Darbelerin en fazla zarar verdiği şehirlerin başındadır Samsun. Çünkü bu ara dönemlerde Samsun'a yatırımlar oldukça azalmıştır.

            Samsun’un yakın siyasi tarihine baktığımızda 1977 seçimleri hariç (çünkü bu seçimlerde AP 5, CHP 5 milletvekili çıkarmıştır), Samsun Demokrat Partiye, Adalet Partisine, Anavatan Partisine, Doğru Yol Partisine, Adalet ve Kalkınma Partisine ağırlıklı oy vererek siyasi yelpazenin hep sağında olmayı tercih etmiş bir şehirdir.

            Samsun’un politik geçmişinden bahsedip de Samsun’un efsane siyasetçilerinden bahsetmemek mümkün müdür? Bir Hüseyin Özalp geçmiştir Samsun’un siyasi tarihinden. Merhum Özalp 1960’lı, 70’li, 80’li hatta 90’lı yıllara damgasını vurmuş ve altı dönem Samsun milletvekilliği, yedi yıl Adalet Partisi Genel Başkan Yardımcılığı, Orman ve Ulaştırma Bakanlıkları yapmış; iki ihtilal ve bir muhtıraya muhatap olmuş bir isimdir. Pek çok Samsunlu O’nun Ankara’da yaşadığını düşünürdü. Oysaki o, hastalanıp bir müddet yattığı ve vefat ettiği Ankara'daki Güven Hastanesi dışında ömrünün son demlerini Samsun'un İstiklal Caddesinde bulunan mütevazı evinde geçirmiştir.  

            Cumhuriyet Halk Partisi’nde siyaset yapan ve Badırlı Köyü'nden (Ataköy Mahallesinden) çıkmış bir siyasetçi olan merhum İlyas Kılıç’ı unutmak mümkün mü? Yaşlılardan dinliyorum; özellikle de 1970’lerde, daha çok sağlık nedeniyle Ankara’ya gidildiği o dönemlerde, hangi partili olduğunu sorgulamaksızın tüm Samsunlulara evini ve gönlünü açmış bir siyasetçidir İlyas Kılıç. Bizim insanımız vefalıdır; unutmaz gördüğü iyilikleri. 1999 seçimlerinde İlyas Kılıç yapılan ön seçimden birincilikle çıkmış, partisinin 1. sıra adayı olmuş; fakat partisi o seçimde baraj altında kaldığı için mecliste olamamıştır. Ancak kendisi 1980 öncesinde beş dönem Samsun milletvekilliği yapma onuruna da erişmiştir.  

            Bunların dışında Samsun elbette çok önemli ve değerli siyasetçiler yetiştirmiştir. Belediye başkanı olarak; Kemal Vehbi Gül’ü, Muzaffer Önder’i ve Yusuf Ziya Yılmaz’ı anmak gerek. Bunların dışında bakanlık yapma sorumluluğu üstlenmiş olan ANAP'tan Mehmet Aydın, DYP'den Nafiz Kurt, AK PARTİ'den Mustafa Demir, Suat Kılıç, A. Çağatay Kılıç, hem Refah-Yol hem de AK PARTİ hükümetinde bakanlık görevi üstlenen Dr. Ahmet Demircan öne çıkan siyaset adamları olmuştur. Elbette daha pek çok siyasetçi geldi ve geçmekte Samsun’dan. Hizmeti olanları burada şükranla anıyorum. Samsun, özellikle yeni istihdam alanlarına, yeni iş sahalarına ihtiyacı olan şu günlerde güçlü siyasetçiler çıkarmayı hedefliyor. Hedef; Spor Şehri, Sağlık Şehri, Üniversite Şehri, Turizm Şehri, Huzur Şehri SAMSUN.    

Yorumlar (0)